Tổng hợp những thuốc dùng được cho phụ nữ cho con bú
Giai đoạn hậu sản

Tổng hợp những thuốc dùng được cho phụ nữ cho con bú

Nguyễn Hậu
Nguyễn Hậu

29/09/20223 phút đọc

Mục lục bài viết

Sữa mẹ được coi là liều vacxin tự nhiên, an toàn nhất cho trẻ sơ sinh khi mới chào đời. Bú sữa mẹ sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh và toàn diện. Tuy nhiên trong quá trình nuôi con mẹ bỉm có thể mắc bệnh phải dùng thuốc để điều trị. Điều này sẽ có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa và sức khỏe của trẻ. Để tìm hiểu rõ hơn và biết thêm những thuốc dùng được cho phụ nữ cho con bú các mẹ hãy theo dõi bài viết dưới đây nhé!

Phụ nữ đang cho con bú dùng thuốc được không? 

Câu trả lời là ĐƯỢC mẹ nhé. Trong thời kỳ cho các mẹ nếu mẹ mắc các bệnh mạn tính hoặc cấp tính thì việc dùng thuốc là điều có thể. Tuy nhiên mẹ cần phải sử dụng theo sự chỉ định của bác sĩ và không được tự ý sử dụng thuốc. Bởi vì khi mẹ dùng thuốc sẽ có thể nhiễm qua sữa mẹ gây hại cho trẻ.

Ngoài ra, các cơ quan chuyển hóa và thải trừ thuốc như gan, thận ở cơ thể trẻ chưa hoàn hiện. Nếu bị tự ý dùng thuốc có thể sẽ gây nguy hiểm và ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ.

Những loại thuốc dùng được cho phụ nữ cho con bú (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Điều kiện chọn thuốc cho mẹ đang cho con bú

Nhằm hạn chế sự ảnh hưởng của thuốc đến trẻ khi dùng thuốc, chọn thuốc mẹ nên chú ý đến các điều kiện sau:

  • Nồng độ của thuốc ít dung nhập vào máu: Khi nồng độ thuốc càng cao sẽ kéo theo nồng độ thuốc trong máu và sữa tăng theo. Nồng độ thuốc trong máu của mẹ sẽ bị ảnh hưởng bởi sự phân bố của thuốc vào các mô. Vì thế mẹ nên dùng các loại thuốc có thể tích phân bố lớn để giảm nồng độ thuốc xâm nhập vào máu.

  • Ưu tiên thuốc tác dụng tại chỗ: Khi mẹ dùng các loại thuốc bôi ngoài, thuốc xịt mũi hoặc thuốc hít sẽ ít ảnh hưởng cho trẻ hơn so với thuốc uống. Do nồng độ thuốc đi vào trong hệ tuần hoàn của mẹ thấp nên sẽ dẫn đến lượng thuốc cũng thấp hơn. Mẹ có thể ưu tiên các loại thuốc sử dụng tại chỗ như thế này để an toàn hơn cho trẻ.

  • Chứa thành phần an toàn cho trẻ sơ sinh: Lượng thuốc trẻ tiếp nhận thông qua sữa mẹ thường sẽ khoảng 10% so với liều dùng của mẹ (mg/kg/ngày). Mẹ nên chú ý lượng thuốc này để dùng đúng lượng đảm bảo an toàn cho trẻ.

  • Thời gian bán thải ngắn và khả năng gắn kết protein cao: Khoảng thời gian giữa hai lần dùng thuốc được gọi là thời gian bán thải. Khi dùng thuốc mẹ nên dùng các loại thuốc có thời gian bán thải ngắn để hạn chế tối đa sự phơi nhiễm với thuốc qua sữa mẹ. Tuy nhiên nếu mẹ dùng có thuốc có độc tính trong thời gian dài thì nên ngừng bú để đảm bảo an toàn cho trẻ.

Sự vận chuyển của thuốc vào sữa mẹ phụ thuộc phần lớn vào khả năng gắn kết với protein huyết tương. Thuốc ở dạng tự do sẽ không liên kết với protein và dễ dàng khuếch tán vào sữa. 

Các loại thuốc như ibuprofen, warfarin đều có tỷ lệ liên kết với protein lên đến 99% nên lượng thuốc khuếch tán vào sữa khá nhỏ. Còn Sertraline có tỷ lệ liên kết 98% sẽ vào cơ thể của trẻ một ít qua sữa mẹ. Vì vậy mẹ nên sử dụng các loại thuốc có liên kết với protein cao và thời gian bán thải ngắn để an toàn cho trẻ.

  • Tan trong lipid kém: Thuốc sẽ khuếch tán thụ động vào nước qua sữa mẹ còn các loại thuốc như citalopram sẽ được vận chuyển qua chất béo có trong sữa mẹ. Khi mẹ dùng thuốc này trẻ thường sẽ có các triệu chứng buồn ngủ, mẹ nên thận trọng và theo dõi kỹ. Mặt dù lượng chất béo sẽ thay đổi theo độ tuổi và giai đoạn khi trẻ bú mẹ. Nhưng cũng cần phải chú ý điều kiện này khi lựa chọn thuốc để đảm bảo an toàn cho trẻ.

Mẹ nên sử dụng thuốc có thành phần an toàn cho sức khỏe của trẻ (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Tổng hợp thuốc dùng được cho phụ nữ cho con bú 

Hiện nay trên thị trường các loại thuốc hạn chế dành cho phụ nữ cho con khá nhiều. Nhưng khi dùng thuốc mẹ cần phải đọc thật kỹ cách sử dụng, tác dụng phụ cho trẻ để đảm bảo an toàn. Dưới đây sẽ tổng hợp các loại thuốc cơ bản dành cho các mẹ đang cho con bú.

Thuốc giảm đau hạ sốt

  • Ibuprofen (Motrin IB, Advil)

  • Acetaminophen (Tylenol)

  • Naproxen ( Naprosyn, Aleve) dùng trong thời gian ngắn

  • Paracetamol

Đây là những loại thuốc tương đối an toàn và ít ảnh hưởng đến sữa mẹ. Mẹ nên hạn chế các loại thuốc có chứa codein có tác dụng ức chế hô hấp của trẻ và aspirin gây hội chứng Reye sưng phù gan, não. Hội chứng này rất nguy hiểm và có khả năng tử vong cao.

Thuốc hạ sốt dành cho phụ nữ cho con bú (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Xem thêm: Phụ nữ cho con bú uống Panadol được không? Có gây mất sữa không?

Thuốc kháng sinh

  • Penicillins ( Ampicillin, Amoxicillin)

  • Cephalosporin

  • Erythromycin

  • Roxithromycin

  • Miconazole (Micaderm, Monistat 3)

  • Spiramycin

  • Azithromycin

  • Clarithromycin

  • Fluconazole (Diflucan)

  • Clotrimazole (Lotrimin, Mycelex)

Dù lượng thuốc đi vào sữa với nồng độ khá thấp nhưng khi mẹ dùng kháng sinh cũng sẽ thay đổi một số vi khuẩn đường ruột của trẻ và gây dị ứng. Mẹ nên hạn chế lựa chọn các nhóm kháng sinh như tetracycline và fluoroquinolones vì sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển xương, gây ố vàng răng và viêm đại tràng ở trẻ.

Penicillin là thuốc kháng sinh an toàn cho mẹ bỉm (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Thuốc điều trị dạ dày

  • Phosphalugel ( aluminium phosphate)

  • Maalox ( magnesium hydroxide, aluminium hydroxide, simeticon)

Những loại thuốc này được dùng trong khi cho con bú do thuốc bài tiết vào sữa mẹ ít và không hấp thu vào máu nên không gây tác dụng phụ. Nếu mẹ sử dụng thuốc điều trị dạ dày trong thời gian dài cần theo dõi và kiểm tra nồng độ magie và nhôm trong máu.

Nếu mẹ cần sử dụng các loại thuốc làm giảm acid nhóm PPI hoặc dùng ức chế bơm proton thì nên dùng omeprazol. Loại thuốc này sẽ không ảnh hưởng đến trẻ trong quá trình điều trị. Còn các loại thuốc khác như pantoprazol, lansoprazol, rabeprazole,...mẹ nên cân nhắc ngừng cho con bú khi sử dụng điều trị.

Thuốc Phosphalugel điều trị dạ dày cho mẹ bỉm (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Thuốc điều trị tiêu hóa, táo bón, đi ngoài

  • Macrogol

  • Oresol

  • Men vi sinh

  • Lactulose

  • Docusate natri (Colace, Diocto)

  • Cimetidine (Tagamet HB

Men vi sinh sẽ cung cấp cho mẹ bỉm các vi khuẩn sống có lợi để trấn áp các vi khuẩn có hại trong đường ruột. Nhờ đó giúp cân bằng hệ tiêu hóa của mẹ. Khi mẹ bị tiêu chảy liên tục,có thể bị mất nước thì nên nước Oresol để bù điện giải cho cơ thể. Trong trường hợp mẹ bị táo bón có thể uống macrogol để làm mềm phân, tăng lượng nước trong ruột. Macorgol là thuốc có trọng lượng phân tử cao nên sẽ không bị hấp thu, chuyển hóa và ảnh hưởng đến trẻ.

Thuốc điều trị táo báo cho phụ nữ cho con bú (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Xem thêm: Thuốc trị táo bón cho mẹ sau sinh an toàn, hiệu quả, không gây mất sữa

Thuốc điều trị huyết áp

  • Thuốc ức chế thụ thể beta: Các loại thuốc an toàn mẹ có thể dùng bao gồm các loại thuốc như metoprolol, labetalol, propranolol

  • Thuốc ức chế canxi: Thuốc an toàn mẹ có thể sử dụng là nifedipine. Còn thuốc diltiazem và verapamil chưa được kiểm định độ an toàn nên mẹ cần cân nhắc kỹ trước khi dùng.

  • Thuốc ức chế men chuyển: Các loại thuốc như captopril, enalapril được xem là khá an toàn cho mẹ bỉm.

Thuốc huyết áp dành cho mẹ nuôi cho bú (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Thuốc trị tiểu đường

  • Insulin

  • Metformin

  • Glipizide

Các thuốc này không đưa vào sữa mẹ nên có thể dùng để điều trị tiểu đường cho các mẹ bỉm. Tuy nhiên nếu sử dụng thuốc chứa Glibenclamide thì mẹ cần theo dõi các triệu chứng hạ đường huyết xảy ra ở trẻ như ra mồ hôi lạnh, lơ mơ, mệt mỏi, thở gấp,... Các loại thuốc khác chưa có đầy đủ dữ kiện nên khuyến các mẹ không nên dùng.

Metformin dùng điều trị tiểu đường cho mẹ bỉm (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Thuốc trị trầm cảm

  • Paroxetin (Paxil)

  • Fluvoxamine (Luvox)

  • Sertraline (Zoloft)

  • Norfluoxetine

Các thuốc này sẽ bài tiết vào sữa mẹ ở nhiều mức độ khác nhau. Thuốc Paroxetine có khả năng chuyển hóa vào sữa mẹ thấp nhất trong khi fluoxetine sẽ chuyển hóa nhiều hơn. Thuốc norfluoxetine thường có thời gian phân hủy kéo dài từ 1-2 tuần và có thể sẽ tích lũy trong cơ thể mẹ. Vì thế, paroxetine sẽ được ưu tiên sử dụng để chống trầm cảm ở các mẹ đang cho con bú.

Thuốc hỗ trợ điều trị trầm cảm cho phụ nữ cho con bú (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Xem thêm: Top 5+ loại thuốc trị trầm cảm sau sinh và lưu ý khi sử dụng

Thuốc chống đông máu

  • Heparin

  • Warfarin

Heparin dù không phải thuộc loại thuốc có trọng lượng phân tử thấp nhưng vẫn được chỉ định dùng cho các mẹ đang cho con bú. Bởi vì thuốc có trọng lượng phân tử lớn và khó bài tiết vào sữa mẹ. 

Còn Warfarin là loại thuốc dành cho phụ nữ cho con bú nhằm mục đích kháng đông. Vì thuốc này có thời gian chuyển hóa thấp và ít tác dụng phụ. Tuy nhiên trong quá trình dùng thuốc mẹ nên theo dõi kỹ các phản ứng của trẻ.

Thuốc đông máu cho các mẹ nuôi con bú (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Thuốc chống chỉ định cho phụ nữ cho con bú

Có một số thuốc chống chỉ định cho phụ nữ cho con bú mẹ cần phải lưu ý và ghi nhớ. Các loại thuốc này có tác dụng phụ khác lớn và ảnh hưởng  nghiêm trọng đến sự phát triển của trẻ.

Thuốc chống đông máu

  • Dicumarol Warfarin

Đây là một loại thoái nằm trong danh sách thuốc chống chỉ định cho con bú. Bởi vì dùng với lượng lớn có thể gây ra xuất huyết.

Thuốc đông máu chống chỉ định dành cho mẹ bỉm (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Thuốc tâm thần/ trầm cảm

Các loại thuốc chống lo âu bao gồm

  • Benzodiazepine ( lorazepam, diazepam, midazolam, quazepam, prazepam, temazepam)

  • Perphenazine

Các loại thuốc chống trầm cảm bao gồm

  • Tricyclics

  • Thuốc ức chế có chọn lọc trên serotonin

  • Bupropion

Các loại thuốc chống loạn thần bao gồm

  • Clozapine

  • Chlorpromazine

  • Haloperidol

  • Chlorprothixene

  • Trifluoperazine

  • Mesoridazine

Hầu hết các loại thuốc tâm thần kinh đều sẽ tác động không rõ lên trẻ sơ sinh. Nhưng thuốc và chất chuyển hóa có xuất hiện trong sữa mẹ, trong mô và huyết ở trẻ sơ sinh. Vì thế có thể sẽ thay đổi chức năng hệ thần kinh trung ương trong ngắn hạn và dài hạn.

Khi mẹ dùng thuốc Fluoxetine sẽ liên kết với các cơn đau bụng co thắt, kích thích các vấn đề về ăn uống, rối loạn giấc ngủ và khiến trẻ tăng cân chậm. Chlorpromazine sẽ khiến trẻ ngủ li bì và tăng cân chậm. Còn khi mẹ dùng haloperidol sẽ làm giảm sự phát triển của trẻ theo biểu đồ tăng trưởng bình thường.

Thuốc chống chỉ định điều trị trầm cảm cho phụ nữ cho con bú (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Lưu ý khi dùng thuốc cho mẹ đang cho con bú

Để đảm bảo an toàn sức khỏe cho trẻ khi dùng thuốc mẹ cần hết sức lưu ý một số điều sau đây:

  • Chỉ dùng khi thực sự cần thiết: Mẹ nên hạn chế tối đa việc dùng thuốc. Trong trường hợp cần thiết dùng thuốc mẹ nên lựa chọn các loại thuốc an toàn cho mẹ cho con bú. Khi lựa chọn thuốc mẹ cần chú ý đến tỷ lệ thuốc trong huyết tương và thời gian bán thải thuốc. 

Những loại thuốc ít vào sữa mẹ là những loại thuốc có thời gian bán thải ngắn. Chỉ cần một thời gian ngắn thì thuốc có thể thải trừ ra khỏi cơ thể của mẹ bỉm.

  • Dùng theo sự chỉ định của bác sĩ: Khi mẹ dùng thuốc phải dùng theo sự chỉ định của bác sĩ không nên tự ý dùng hay tự ý đổi thuốc. Mỗi loại thuốc sẽ có công dụng và tác dụng khác nhau, nếu tự ý dùng sẽ ảnh hưởng đến tiết sữa thậm chí là mất sữa. Ngoài ra thuốc mẹ dùng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sữa nên trẻ cũng có thể bị ảnh hưởng theo. 

  • Theo dõi trẻ sau khi mẹ uống thuốc: Đây là điều khá trọng mà các mẹ phải hết sức lưu ý khi dùng thuốc. Khi trẻ có biểu hiện ngủ nhiều, ọc sữa, lười bú hay tiêu chảy mẹ nên đưa sẽ đi khám bác sĩ ngay. Bởi vì đó là những tác dụng phụ của loại thuốc mẹ đang dùng.

Đặc biệt nếu mẹ dùng liều nặng trẻ còn có bị nôn, phát ban, tiêu chảy nguy hiểm. Lúc này mẹ nên đưa trẻ đi khám và ngưng quá trình cho trẻ bú.

Khi uống thuốc mẹ nên chú ý theo dõi phản ứng của trẻ (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Bài viết trên đã chia sẻ đầy đủ về những loại thuốc dùng cho phụ nữ đang cho con bú. Trong quá trình dùng thuốc mẹ phải thận cẩn trọng và theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ thường xuyên để xử lý kịp thời. Trường hợp điều trị phải dùng thuốc lâu dài mẹ nên ngừng cho bú để bảo đảm an toàn sức khỏe cho trẻ. Để hạn chế dùng thuốc trong quá trình cho con bú mẹ hãy giữ gìn sức khỏe, ăn uống và nghỉ ngơi thật đầy đủ nhé!

Nguyễn Hậu
Nguyễn Hậu

Tôi là Nguyễn Hậu - chuyên viên Content Writer. Với nhiều năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực mẹ và bé, tôi mong muốn chia sẻ kiến thức giá trị đến bạn đọc.

Bài viết liên quan

Bạn đang quan tâm đến các kiến thức nuôi dạy con đúng cách và hiệu quả?

Nhận tư vấn Monkey