Bức xạ điện từ là gì? Khái niệm, đặc điểm, phân loại và ứng dụng thực tế
Kiến thức cơ bản

Bức xạ điện từ là gì? Khái niệm, đặc điểm, phân loại và ứng dụng thực tế

Ngân Hà
Ngân Hà

19/01/20243 phút đọc

Mục lục bài viết

Bức xạ điện từ là một dạng năng lượng tồn tại trong tự nhiên và được ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống hiện đại. Vậy bức xạ điện từ là gì? Hãy cùng Monkey tìm hiểu về khái niệm, đặc điểm, nguồn gốc, tính chất và các ứng dụng thực tế của loại bức xạ này qua bài viết dưới đây.

Monkey Math
Monkey Junior
Tiếng anh cho trẻ mới bắt đầu
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Khởi đầu tốt nhất cho con bắt đầu học tiếng Anh. Con học càng sớm càng có lợi thế.
  • Tích lũy 1000+ từ vựng mỗi năm và 6000 mẫu câu tiếng Anh trước 10 tuổi.
  • Linh hoạt sử dụng trên nhiều thiết bị.
Monkey Math
Monkey Stories
Giỏi tiếng anh trước tuổi lên 10
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Thành thạo các kỹ năng tiếng Anh ngay trước 10 tuổi với hơn 1000 đầu truyện, hơn 100 bài học, 300+ sách nói. Nội dung thêm mới mỗi tuần.
  • Hơn 1.000 đầu truyện, hơn 300 bài học, gần 300 sách nói - thêm mới mỗi tuần.
  • Phát âm chuẩn ngay từ đầu nhờ Monkey Phonics - giúp đánh vần tiếng Anh dễ như tiếng Việt.
Monkey Math
Monkey Math
Học toán
Giá chỉ từ
499.000 VNĐ
832.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Tự tin nắm vững môn toán theo Chương trình GDPT mới.
  • Bổ trợ kĩ năng tiếng Anh bên cạnh Toán.
  • Tạo nhiều hồ sơ để cùng học trên 1 tài khoản duy nhất, đồng bộ tiến độ học trên tất cả các thiết bị.
Monkey Math
VMonkey
Học tiếng việt
Giá chỉ từ
399.000 VNĐ
665.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Đánh vần chuẩn nhờ học phần Học Vần - cập nhật theo chương trình mới nhất của Bộ GD&ĐT.
  • Đọc - hiểu, chính tả tiếng Việt dễ dàng và nhẹ nhàng hơn ngay tại nhà.
  • Bồi dưỡng trí tuệ cảm xúc (EQ) nhờ hơn 450 câu chuyện thuộc 11 chủ đề, nhiều thể loại truyện.

Bức xạ điện từ là gì?

Bức xạ điện từ là gì? Bức xạ điện từ là sự lan truyền của các dao động điện trường và từ trường vuông góc với nhau trong không gian như sóng điện từ, các dao động này được tạo ra bởi các hạt điện tích chuyển động. Khi lan truyền, bức xạ điện từ mang theo năng lượng, động lượng và cả thông tin.

Đặc điểm của bức xạ điện từ, gồm:

  • Bức xạ điện từ có thể truyền qua các môi trường rắn, lỏng, khí và chân không.

  • Bức xạ điện từ có thể bị hấp thụ, phản xạ hoặc truyền qua vật chất.

  • Bức xạ điện từ có thể mang theo năng lượng, động lượng và thông tin.

Ta cần biết, tất cả mọi sự vật trong cuộc sống đều có thể phát ra bức xạ điện từ, và tùy vào dao động nhiệt của các phân tử thì mỗi vật sẽ có lượng bức xạ điện từ khác nhau. Cao nhất là điện thoại di động, ti vi, máy tính,... và đặc trưng cho lượng bức xạ điện từ nhỏ là lò vi sóng.

Bức xạ điện từ. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Nguồn gốc của bức xạ điện từ

Nguồn gốc của bức xạ điện từ là gì? Bức xạ điện từ có thể được tạo ra từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm:

Nguồn gốc tự nhiên:

  • Tia vũ trụ: Tia vũ trụ là một dòng các hạt tích điện, bao gồm electron, proton, neutron và các hạt nặng hơn, được sinh ra từ các ngôi sao và thiên hà khác. Tia vũ trụ là nguồn bức xạ điện từ mạnh nhất trong vũ trụ.

  • Từ trường thay đổi: Khi một từ trường thay đổi theo thời gian, nó sẽ tạo ra bức xạ điện từ. Đây là nguyên tắc hoạt động của các máy phát điện, máy biến áp và các thiết bị điện tử khác.

Nguồn gốc nhân tạo:

  • Các thiết bị điện tử: Các thiết bị điện tử, chẳng hạn như máy tính, điện thoại di động và lò vi sóng, đều phát ra bức xạ điện từ. Năng lượng bức xạ điện từ phát ra phụ thuộc vào loại thiết bị và cách sử dụng.

  • Các thí nghiệm khoa học: Các thí nghiệm khoa học, chẳng hạn như thí nghiệm tia X và thí nghiệm hạt nhân, thường tạo ra bức xạ điện từ.

Nguồn gốc của bức xạ điện từ. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

ĐỪNG BỎ LỠ!!

Các giải pháp giúp con phát triển toàn diện về tư duy và ngôn ngữ.

Nhận ưu đãi lên đến 40% NGAY TẠI ĐÂY!

Tính chất của bức xạ điện từ

Tính chất của bức xạ điện từ là gì? Cụ thể, bức xạ điện từ có các tính chất sau:

  • Tính chất sóng: Bức xạ điện từ có tính chất sóng, tuân theo các quy luật truyền sóng như truyền thẳng, phản xạ, khúc xạ, giao thoa, nhiễu xạ.

  • Tính chất hạt: Bức xạ điện từ cũng có tính chất hạt, được gọi là photon. Mỗi photon mang một năng lượng xác định, được tính theo công thức: E = hf. Trong đó: E là năng lượng của photon (J), h là hằng số Plank (6,626 x 10^-34 J.s) và f là tần số của sóng điện từ (Hz).

  • Tính chất năng lượng: Bức xạ điện từ mang năng lượng, năng lượng của bức xạ điện từ phụ thuộc vào bước sóng của nó. Bức xạ điện từ có bước sóng càng ngắn thì năng lượng càng lớn.

  • Tính chất động lượng: Bức xạ điện từ cũng mang động lượng, động lượng của bức xạ điện từ phụ thuộc vào bước sóng của nó. Bức xạ điện từ có bước sóng càng ngắn thì động lượng càng lớn.

  • Tính chất xuyên thấu: Bức xạ điện từ có thể truyền qua các môi trường rắn, lỏng, khí và chân không. Tuy nhiên, năng lượng của bức xạ điện từ càng cao thì khả năng xuyên thấu qua vật chất càng kém.

  • Tính chất hấp thụ: Bức xạ điện từ có thể bị hấp thụ bởi vật chất. Vật chất có thể hấp thụ bức xạ điện từ có bước sóng phù hợp với cấu trúc của vật chất đó.

Tính chất của bức xạ điện từ. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Phân loại bức xạ điện từ

Bức xạ điện từ có thể được phân loại dựa trên bước sóng và tần số của nó. Bao gồm:

  • Sóng vô tuyến: Bước sóng từ 1 mm đến 100 km. Sóng vô tuyến có bước sóng dài nhất và tần số thấp nhất trong phổ điện từ. Sóng vô tuyến được sử dụng trong nhiều ứng dụng, bao gồm truyền thông, radar, radio,...

  • Vi sóng: Bước sóng từ 1 mm đến 1 m. Vi sóng có bước sóng ngắn hơn sóng vô tuyến và tần số cao hơn. Vi sóng được sử dụng trong nhiều ứng dụng, bao gồm lò vi sóng, radar, truyền thông,...

  • Hồng ngoại: Bước sóng từ 1 m đến 1 mm. Hồng ngoại có bước sóng ngắn hơn vi sóng và tần số cao hơn. Hồng ngoại được sử dụng trong nhiều ứng dụng, bao gồm nhiệt kế hồng ngoại, camera hồng ngoại, truyền thông,...

  • Ánh sáng nhìn thấy: Bước sóng từ 0,4 m đến 0,7 m. Ánh sáng nhìn thấy là loại bức xạ điện từ mà mắt người có thể nhìn thấy. Ánh sáng nhìn thấy được sử dụng trong nhiều ứng dụng, bao gồm chiếu sáng, truyền thông,...

  • Tia cực tím: Bước sóng từ 0,01 m đến 0,4 m. Tia cực tím có bước sóng ngắn hơn ánh sáng nhìn thấy và tần số cao hơn. Tia cực tím được sử dụng trong nhiều ứng dụng, bao gồm tiệt trùng, quang hóa,...

  • Tia X: Bước sóng từ 0,001 m đến 0,1 m. Tia X có bước sóng ngắn hơn tia cực tím và tần số cao hơn. Tia X được sử dụng trong nhiều ứng dụng, bao gồm y học, chụp ảnh,...

  • Tia gamma: Bước sóng ≤ 0,01 m. Tia gamma có bước sóng ngắn nhất và tần số cao nhất trong phổ điện từ. Tia gamma được sử dụng trong nhiều ứng dụng, bao gồm y học, nghiên cứu hạt nhân,...

Phân loại bức xạ điện từ. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Ứng dụng thực thế của bức xạ điện từ là gì?

Bức xạ điện từ có nhiều ứng dụng thực tế trong cuộc sống, bao gồm:

  • Truyền thông: Bức xạ điện từ được sử dụng trong truyền thông vô tuyến, truyền hình, điện thoại di động,... Sóng vô tuyến có bước sóng dài và tần số thấp nên có thể truyền đi xa với ít tổn thất năng lượng. Vì vậy, sóng vô tuyến được sử dụng trong truyền thông vô tuyến, truyền hình,...

  • Y học: Bức xạ điện từ được sử dụng trong y học, chẳng hạn như chụp X-quang, chụp CT,... Tia X có bước sóng ngắn và tần số cao nên có thể xuyên qua vật chất dày. Vì vậy, tia X được sử dụng trong chụp X-quang, chụp CT,... để tạo ra hình ảnh của các cấu trúc bên trong cơ thể.

  • Nghiên cứu: Bức xạ điện từ được sử dụng trong nghiên cứu khoa học, chẳng hạn như nghiên cứu về cấu trúc vật chất,... Sóng điện từ có thể được sử dụng để nghiên cứu cấu trúc của các vật chất ở cấp độ phân tử và nguyên tử.

  • Công nghiệp: Bức xạ điện từ được sử dụng trong công nghiệp, chẳng hạn như hàn điện,... Tia hồng ngoại có bước sóng dài và tần số thấp nên có thể truyền đi xa với ít tổn thất năng lượng. Vì vậy, tia hồng ngoại được sử dụng trong hàn điện,... để làm nóng các vật liệu.

  • Ngoài các ứng dụng trên, bức xạ điện từ còn được sử dụng trong nhiều ứng dụng khác, chẳng hạn như:

    • Điều khiển từ xa: Sóng vô tuyến được sử dụng trong điều khiển từ xa để truyền tín hiệu từ người dùng đến thiết bị được điều khiển.

    • Sấy khô: Tia hồng ngoại được sử dụng trong sấy khô để làm khô các vật liệu.

    • Tiệt trùng: Tia cực tím được sử dụng trong tiệt trùng để tiêu diệt vi khuẩn và virus.

Ứng dụng thực thế của bức xạ điện từ. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Tác động của bức xạ điện từ đến sức khỏe con người

Tác động của bức xạ điện từ đến sức khỏe con người có thể được chia thành hai loại là tác động cấp tính và tác động mãn tính. Cụ thể như:

  • Tác động cấp tính là tác động xảy ra ngay lập tức sau khi tiếp xúc với bức xạ điện từ. Các tác động cấp tính bao gồm:

    • Bỏng: Bức xạ điện từ có thể gây bỏng da, mắt, thậm chí tử vong nếu tiếp xúc với cường độ cao.

    • Tác động lên thần kinh: Bức xạ điện từ có thể gây rối loạn thần kinh, chẳng hạn như mất tập trung, mệt mỏi, chóng mặt,...

    • Tác động lên tim mạch: Bức xạ điện từ có thể gây rối loạn nhịp tim, đau tim,...

  • Tác động mãn tính là tác động xảy ra sau một thời gian dài tiếp xúc với bức xạ điện từ. Các tác động mãn tính bao gồm:

    • Ung thư: Bức xạ điện từ có thể gây ung thư, đặc biệt là ung thư da, ung thư máu,...

    • Tổn thương gen: Bức xạ điện từ có thể gây tổn thương gen, dẫn đến các vấn đề về di truyền.

    • Giảm khả năng sinh sản: Bức xạ điện từ có thể làm giảm khả năng sinh sản của cả nam và nữ.

Xem thêm:

  1. Monkey Apps - Bộ ứng dụng học tập giúp trẻ phát triển toàn diện về tư duy và ngôn ngữ
  2. Bức xạ ion hóa là gì? Phân loại, nguồn gốc và ứng dụng thực tiễn

Tác động của bức xạ điện từ đến sức khỏe con người. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Như vậy, bài viết này đã giúp giải đáp câu hỏi về “Bức xạ điện từ là gì?” một cách chi tiết và toàn diện nhất. Hy vọng rằng, những kiến thức mà Monkey chia sẻ ở trên là hữu ích với bạn. Nếu như bạn quan tâm đến các chủ đề tương tự, thì đừng bỏ qua các bài viết hấp dẫn khác tại chuyên mục Kiến thức cơ bản thuộc website chính thức của Monkey nhé!

Ngân Hà
Ngân Hà

Tôi là Ngân Hà (Aly Ngân), biên tập viên đã có hơn 2 năm đảm nhận vị trí Content Marketing chuyên nghiệp, có kiến thức và kinh nghiệm viết bài về lĩnh vực giáo dục và sức khỏe,...

Bài viết liên quan

Trẻ em cần được trao cơ hội để có thể học tập và phát triển tốt hơn. Giúp con khai phá tiềm năng tư duy và ngôn ngữ ngay hôm nay.

Nhận tư vấn Monkey