Nguyên hàm từng phần là gì? Tổng hợp công thức tính từ cơ bản đến nâng cao đầy đủ nhất
Kiến thức cơ bản

Nguyên hàm từng phần là gì? Tổng hợp công thức tính từ cơ bản đến nâng cao đầy đủ nhất

Ngân Hà
Ngân Hà

15/04/20233 phút đọc

Mục lục bài viết

Công thức tính nguyên hàm nói chung hay nguyên hàm từng phần nói riêng, là một trong những phương pháp giải toán mà học sinh thường gặp. Bài viết này của Monkey sẽ tổng hợp các công thức và cách giải cho tất cả các dạng bài toán nguyên hàm từng phần.

Monkey Math
Monkey Junior
Tiếng Anh cho mọi trẻ em
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Khởi đầu tốt nhất cho con bắt đầu học tiếng Anh. Con học càng sớm càng có lợi thế.
  • Tích lũy 1000+ từ vựng mỗi năm và 6000 mẫu câu tiếng Anh trước 10 tuổi.
  • Linh hoạt sử dụng trên nhiều thiết bị.
Monkey Math
Monkey Stories
Giỏi tiếng anh trước tuổi lên 10
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Thành thạo các kỹ năng tiếng Anh ngay trước 10 tuổi với hơn 1000 đầu truyện, hơn 100 bài học, 300+ sách nói. Nội dung thêm mới mỗi tuần.
  • Hơn 1.000 đầu truyện, hơn 300 bài học, gần 300 sách nói - thêm mới mỗi tuần.
  • Phát âm chuẩn ngay từ đầu nhờ Monkey Phonics - giúp đánh vần tiếng Anh dễ như tiếng Việt.
Monkey Math
Monkey Math
Học toán
Giá chỉ từ
499.000 VNĐ
832.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Tự tin nắm vững môn toán theo Chương trình GDPT mới.
  • Bổ trợ kĩ năng tiếng Anh bên cạnh Toán.
  • Tạo nhiều hồ sơ để cùng học trên 1 tài khoản duy nhất, đồng bộ tiến độ học trên tất cả các thiết bị.
Monkey Math
VMonkey
Học tiếng việt
Giá chỉ từ
399.000 VNĐ
665.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Đánh vần chuẩn nhờ học phần Học Vần - cập nhật theo chương trình mới nhất của Bộ GD&ĐT.
  • Đọc - hiểu, chính tả tiếng Việt dễ dàng và nhẹ nhàng hơn ngay tại nhà.
  • Bồi dưỡng trí tuệ cảm xúc (EQ) nhờ hơn 450 câu chuyện thuộc 11 chủ đề, nhiều thể loại truyện.

Nguyên hàm là gì? Nguyên hàm từng phần là gì?

Trong toán học, cụ thể là môn giải tích (Hay còn được gọi là đại số), một nguyên hàm của một hàm số thực cho trước f là một hàm F có đạo hàm bằng f, nghĩa là, F′ = f. Quá trình tìm nguyên hàm được gọi là tích phân bất định. 

Việc tìm một biểu thức cho nguyên hàm sẽ khó hơn so với việc tìm đạo hàm, và đôi lúc sẽ không thực hiện được. Tuy nhiên, bất kỳ hàm số liên tục trên đoạn hay khoảng từ giá trị a đến b, thì đều tồn tại nguyên hàm của hàm số đó trên đoạn/khoảng từ a đến b nêu trên.

Nguyên hàm từng phần là gì?

Phương pháp nguyên hàm từng phần thường được dùng để tìm tích phân bất định của các hàm số phức tạp, tức kết hợp nhiều loại hàm số trong một phép tính, gồm: Hàm số vô tỉ, hàm số logarit, hàm số mũ hay hàm số lượng giác.

Công thức tính nguyên hàm từng phần cơ bản

Cho hai hàm số u = u(x) và v = v(x) có đạo hàm liên tục trên K

=> Ta có công thức nguyên hàm từng phần: ∫udv = uv−∫vdu.

Chú ý: Ta thường sử dụng phương pháp nguyên hàm từng phần nếu nguyên hàm có dạng I=∫f(x).g(x)dx, trong đó f(x) và g(x) là 2 trong 4 hàm số: Hàm số logarit, hàm số đa thức, hàm số lượng giác, hàm số mũ.

Các bước tính nguyên hàm từng phần của ∫f(x).g(x)dx

Bước 1: Đặt 

Công thức nguyên hàm từng phần đầy đủ nhất

Trong đó G(x) là một nguyên hàm bất kỳ của hàm số g(x)

Bước 2: Khi đó theo công thức nguyên hàm từng phần ta có:

∫f(x).g(x)dx=f(x).G(x)−∫G(x).f′(x)dx.

Chú ý: Khi I=∫f(x).g(x)dx và f(x) và g(x) là 2 trong 4 hàm số: Hàm số logarit, hàm số đa thức, hàm số lượng giác, hàm số mũ ta đặt theo quy tắc đặt u.

  • Nhất log (hàm log, ln) – Nhì đa (hàm đa thức)

  • Tam lượng (hàm lượng giác) – Tứ mũ (hàm mũ)

Tức là hàm số nào đứng trước trong câu nói trên ta sẽ đặt u bằng hàm đó. Như sau:

  • Nếu f(x) là hàm log, g(x) là một trong 3 hàm còn lại, ta sẽ đặt:

  • Tương tự nếu f(x) là hàm mũ, g(x) là hàm đa thức, ta sẽ đặt:

Xem thêm:

Các bài tập mẫu có ứng dụng công thức nguyên hàm từng phần

Để dễ dàng áp dụng các công thức nguyên hàm từng phần trên vào các bài tập thực tế, Monkey xin giới thiệu một số bài toán  từ cơ bản đến nâng cao sau đây.

Các dạng bài toán nguyên hàm từng phần thường gặp

Đây là 4 dạng bài toán nguyên hàm từng phần mà bạn dễ dàng bắt gặp chúng trong các đề thi mẫu hay đề thi chính thức.

Bốn dạng bài toán nguyên hàm từng phần thường gặp. (Ảnh: Icongchuc.com)

Một số bài toán mẫu có lời giải

Dưới đây là tổng hợp một số bài toán tính nguyên hàm từng phần có lời giải. Ba mẹ có thể tham khảo và cho các con luyện tập ngay tại nhà để củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng làm bài toán nguyên hàm từng phần được tốt hơn.

Một số bài toán nguyên hàm từng phần có lời giải. (Ảnh: Baitap123.com)

Mách bạn mẹo nhỏ để tính nhanh nguyên hàm từng phần

Ngoài cách tính nguyên hàm từng phần cơ bản như trên, chúng ta cũng có thể áp dụng phương pháp đường chéo vào việc tính toán như sau.

Dạng 1: ∫f(x).e^(ax+b)dx

Dạng 2: ∫f(x).sin(ax+b)dx;  ∫f(x).cos(ax+b)dx

Dạng 3: ∫f(x).ln^n(ax  b)dx

Dạng 4: Nguyên hàm lặp (Tích phân lặp)

Nếu khi ta tính nguyên hàm (tích phân) theo sơ đồ đường chéo mà lặp lại nguyên hàm ban đầu cần tính (theo hàng ngang) thì dừng lại luôn ở hàng đó, không tính tiếp nữa.

  1. Dấu hiệu khi dừng lại: nhận thấy trên cùng 1 hàng ngang tích của 2 phần tử ở 2 cột (không kể dấu và hệ số) giống nguyên hàm ban đầu cần tính.

  2. Ghi kết quả (nhân theo đường chéo) như các ví dụ trên.

  3. Nối 2 phần tử (ở dòng dừng lại), có thêm dấu ∫ trước kết quả và coi gạch nối là 1 đường chéo, sử dụng quy tắc đan dấu.

Tóm lại, để có thể ghi nhớ các kiến thức cũng như thành thạo cách giải bài toán nguyên hàm từng phần, bạn cần phải luyện tập nhiều hơn trong việc giải các dạng bài tập toán khác nhau. Chúc các bạn học giỏi môn Toán.

Ba mẹ muốn con học giỏi môn Toán, đồng thời cải thiện khả năng ngôn ngữ tốt hơn thì đừng bỏ qua ứng dụng Monkey Math nhé!

Xem thêm:

Ngân Hà
Ngân Hà

Tôi là Ngân Hà (Aly Ngân), biên tập viên đã có hơn 2 năm đảm nhận vị trí Content Marketing chuyên nghiệp, có kiến thức và kinh nghiệm viết bài về lĩnh vực giáo dục và sức khỏe,...

Bài viết liên quan

Trẻ em cần được trao cơ hội để có thể học tập và phát triển tốt hơn. Giúp con khai phá tiềm năng tư duy và ngôn ngữ ngay hôm nay.

Nhận tư vấn Monkey

Mua nhiều hơn, tiết kiệm lớn với Monkey Junior! Ưu đãi lên tới 50% khi mua combo 3 sản phẩm!

NHẬP THÔNG TIN ĐỂ NHẬN ƯU ĐÃI NGAY!

* Áp dụng giảm thêm 10% và nhận quà tặng kèm (khóa học/ học liệu/ túi tote) khi thanh toán online

promotion 1
promotion 2
promotion 3

NHẬP THÔNG TIN ĐỂ NHẬN ƯU ĐÃI NGAY!

* Áp dụng giảm thêm 10% và nhận quà tặng kèm (khóa học/ học liệu/ túi tote) khi thanh toán online