Ốm nghén khi mang thai và 6 lưu ý nhất định phải biết
Thai kỳ

Ốm nghén khi mang thai và 6 lưu ý nhất định phải biết

Thúy Anh
Thúy Anh

03/05/20223 phút đọc

Mục lục bài viết

Ốm nghén ở phụ nữ mang thai khiến nhiều mẹ cảm thấy khó chịu, mệt mỏi. Biết được nguyên nhân, triệu chứng và những điều cần lưu ý sẽ giúp mẹ có thêm kiến thức và cách khắc phục hiệu quả.

Ốm nghén là gì?

Ốm nghén là tình trạng mẹ bầu cảm thấy bụng đầy hơi, khó chịu nhiều lần trong ngày. Từ khi mới bắt đầu có thai, tình trạng này diễn ra phổ biến. Tuy không gây hại cho thai nhi nhưng mẹ bị nghén thường ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, kể cả các sinh hoạt bình thường.

Ốm nghén là gì? (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Ốm nghén thường xảy ra khi nào?

Thời điểm mẹ bầu bắt đầu bị nghén thường khác nhau ở mỗi sản phụ. Đa phần các mẹ sẽ bắt đầu cảm thấy khó chịu vào nửa chừng của tam cá nguyệt thứ nhất, tức là tuần thai thứ sáu và thứ tám. 

Cơn nôn ói đầu tiên có thể xuất hiện đột ngột vào buổi sáng mẹ thức dậy sau những ngày trễ kinh. Đây cũng là một tín hiệu cho thấy mẹ đã mang thai.

Mẹ có thể bị nghén vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, đặc biệt là khi có sự kích thích về mùi, vị thức ăn hay cả âm thanh, ánh sáng, nơi đông người. Ngoài ra, thai phụ còn có thể chán ăn, mệt mỏi thường xuyên, thiếu năng lượng, mất tập trung, rối loạn giấc ngủ…

 Ốm nghén xảy ra khi nào? (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Cơn nghén nặng đa phần tập trung nhiều quanh tuần thai thứ chín. Ốm nghén không phản ánh được sự phát triển của em bé. Tuy nhiên, nếu mẹ bị nôn ói quá nhiều, sụt cân nghiêm trọng, mất nước, rối loạn điện giải nặng thì cần được nhập viện để can thiệp sớm. 

Nếu tính mạng thai phụ bị ảnh hưởng do nghén thì bác sĩ có thể chỉ định đình chỉ thai kỳ.

Sau chuỗi ngày vất vả do bị nghén, các mẹ sẽ cảm thấy tình trạng này đỡ hơn vào tuần thứ 16. Còn khoảng 1% trường hợp bị buồn nôn và nôn kéo dài cho đến lúc sinh em bé. Nếu nghén quá thời điểm này, mẹ nên thông báo cho bác sĩ để được hỗ trợ.

 Mẹ thường ốm nghén trong tam cá nguyệt đầu tiên. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Nguyên nhân mẹ bầu dễ bị ốm nghén

Các nguyên nhân gây nghén khi mang thai vẫn chưa được làm rõ. Dưới đây là một số nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng nghén trong thai kỳ:

  • Thay đổi nội tiết tố ở tuyến sinh dục khi mang thai.

  • Ăn uống thất thường.

  • Hệ thần kinh của mẹ bầu nhạy cảm với các thực phẩm có mùi.

  • Di truyền.

  • Mang thai lần đầu.

  • Mẹ từng có tiền sử bị nghén nặng ở các lần mang thai trước.

  • Thai phụ quá gầy ốm.

  • Mẹ mang song thai hoặc đa thai.

  • Phụ nữ có thai mắc bệnh nguyên bào nuôi, do sự gia tăng của tế bào bên trong tử cung.

Một số nguyên nhân khiến người mang thai bị ốm nghén. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Dấu hiệu mẹ đang nghén và nghén nặng

Các triệu chứng cho thấy mẹ đang bị nghén bao gồm:

  • Hoa mắt, chóng mặt, sụt cân do không được ăn uống đầy đủ, không cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cơ thể.

  • Mệt mỏi, thiếu năng lượng, không tập trung vào công việc.

Các dấu hiệu nghén thường gặp. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Dựa theo mức độ của các triệu chứng nghén thường gặp phải, tình trạng này được chia thành 2 loại:

  • Nghén thông thường: Khoảng 80% phụ nữ gặp tình trạng này. Mẹ bị nôn ói vừa phải, thức ăn vẫn còn trong dạ dày nên ít sụt cân, toàn thân ít thay đổi. Triệu chứng giảm dần sau khoảng 12 tuần.

  • Nghén nặng: Có từ 1 đến 1.5% thai phụ bị nghén nặng. Mẹ bầu nôn ói thường xuyên, mức độ trầm trọng, ăn gì cũng nôn, sụt cân nhanh. Thai phụ bị suy nhược, chóng mặt, mệt mỏi, lâu dần dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải ảnh hưởng sức khỏe.

Triệu chứng nghén nặng là gì? (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Bà bầu bị nghén có nguy hiểm không?

Theo một số nghiên cứu, nghén bầu được chứng minh là dấu hiệu tích cực cho thấy mẹ đang có một thai kỳ khỏe mạnh. Tình trạng này chẳng những không ảnh hưởng đến thai nhi mà còn cho thấy thai nhi đang phát triển tốt.

Thai phụ bị nghén có tỷ lệ bị sảy thai thấp hơn từ 50 đến 70% so với những thai phụ không nghén. Tóm lại, bà bầu bị nghén không hề nguy hiểm.

Phụ nữ mang thai bị nghén thường không nguy hiểm. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Mặc dù vậy, nghén chỉ xảy ra một thời gian nhất định. Nếu mẹ bị nôn ói kéo dài không thể kiểm soát thì sẽ gây sụt cân, mất nước, mất cân bằng điện giải trầm trọng. 

Thai phụ dễ bị ảnh hưởng sức khỏe và tâm lý, có nguy cơ bị trầm cảm thai kỳ, tác động đến thai nhi. Chính vì thế, nếu mẹ bầu xuất hiện các triệu chứng sau thì nên đến cơ sở y tế ngay lập tức:

  • Sốt cao không hạ, tim đập nhanh.

  • Tim đập nhanh.

  • Giảm 1 - 2kg trong thời gian ngắn.

  • Buồn nôn và nôn liên tục, không thể ăn uống.

  • Choáng váng, thậm chí ngất xỉu.

  • Tiểu lắt nhắt, nước tiểu sẫm màu.

  • Đau đầu, đau bụng, nôn ra máu, xuất huyết âm đạo.

Mẹ có thể nôn ra máu nếu nghén nặng. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Xem thêm: Tiểu đường thai kỳ có hết không? Mẹ sau sinh cần chú ý gì?

Bà bầu bị ốm nghén cần lưu ý gì?

Dưới đây là một số biện pháp giúp giảm hiện tượng ốm nghén cho mẹ bầu:

Chế độ ăn uống

Vào 3 tháng đầu, hầu hết thai phụ nào cũng trải qua tình trạng ốm nghén. Chế độ dinh dưỡng giữ vai trò hết sức quan trọng. Do đó, mẹ cần nhớ:

  • Chia thành nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày thành 5 - 6 lần, mỗi lần không nên ăn quá no.

  • Ăn nhiều thực phẩm giàu sắt như trứng, thịt bò, rau xanh lá đậm, trái cây, chuối, táo, bánh mì nướng…

  • Ăn thức ăn có vị chua, giàu vitamin chống nôn.

  • Bổ sung nhiều đồ ăn có chứa gừng như kẹo gừng, me sấu ngâm gừng, trà gừng, nước gừng tươi mật ong…

  • Ngửi chanh, vỏ chanh, uống nước chanh để ngăn chặn hiện tượng buồn nôn.

  • Ăn thêm bữa phụ trước khi đi ngủ để tránh hiện tượng nghén vào buổi sáng ngày hôm sau.

  • Uống đủ 2 - 3 lít nước mỗi ngày.

  • Nên ăn một ít bánh quy hoặc các loại hạt trước khi ra khỏi giường hoặc trước khi đánh răng, tránh để dạ dày rỗng.

Nên chia thành nhiều bữa ăn nhỏ. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Những việc mẹ cần tránh là:

  • Để bụng đói.

  • Ăn thức ăn nhiều chất béo, cay nóng, thực phẩm có mùi mạnh.

  • Uống rượu bia, cà phê, sử dụng chất kích thích.

  • Nằm ngay sau khi ăn.

Để bụng đói sẽ khiến cơn nghén nặng thêm. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Về tâm lý

Giữ một tinh thần thoải mái là điều quan trọng đối với mẹ bầu. Mẹ hãy dành nhiều thời gian nghỉ ngơi, thư giãn, làm điều mình thích, tránh để bản thân bị lo lắng, căng thẳng.

Nếu mẹ bị nghén nặng và quá mệt mỏi thì hãy tham khảo ý kiến bác sĩ. Thai phụ sẽ được tư vấn và hướng dẫn chăm sóc thai kỳ một cách tốt nhất.

Nên giữ tinh thần thoải mái. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Chế độ tập luyện

Ngoài chế độ ăn uống khoa học, giữ tâm lý thoải mái thì một bí quyết giúp mẹ bầu giảm nghén hiệu quả là tập luyện thể thao. Mẹ nên chọn các bài tập đi bộ, hít thở, yoga, bơi lội để cải thiện tâm trạng và giúp cơ thể khỏe mạnh.

Mẹ có thể đi bộ nhẹ nhàng. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Thuốc giảm tình trạng nghén

Nếu việc mẹ bầu xây dựng chế độ ăn uống và lối sống khoa học nhưng vẫn không giải quyết được các triệu chứng thì bác sĩ sẽ cân nhắc cho mẹ điều trị bằng thuốc. Cụ thể là:

  • Vitamin B6 và Doxylamine: Dùng một mình hoặc phối hợp đều an toàn cho mẹ và thai nhi, không gây tác dụng phụ.

  • Thuốc chống nôn: Nếu 2 loại thuốc trên không có hiệu quả thì bác sĩ sẽ chỉ định một số loại thuốc chống nôn thích hợp, an toàn cho thai kỳ.

Bác sĩ có thể chỉ định mẹ dùng một số loại thuốc giảm nghén. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Trường hợp mẹ bầu bị nghén quá nặng, vượt tầm kiểm soát thì cần nhập viện điều trị cho đến khi các triệu chứng ổn định lại. Thai phụ sẽ được thực hiện một số xét nghiệm nhằm kiểm tra hoạt động của gan. 

Ốm nghén có nên truyền nước không? 

Trong việc chữa trị phụ nữ mang thai bị nghén nặng và nôn ói nhiều thì điều quan trọng là cần đảm bảo cả hai mẹ con nhận được đủ dưỡng chất cần thiết.

Nếu mẹ bị mất nước nghiêm trọng thì cần được truyền dịch qua đường tĩnh mạch. Trường hợp mẹ tiếp tục nôn ói thì bác sĩ sẽ dùng ống để truyền thức ăn cho bạn. 

Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi quyết định truyền nước. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Tuy nghén không nguy hiểm và mẹ bầu không cần gặp bác sĩ nhưng nếu nghén quá nặng thì mẹ cũng nên đến bác sĩ thăm khám. 

Ở những thai phụ bị nghén trầm trọng, không thể ăn gì thì cần đến bác sĩ để được tư vấn và khắc phục kịp thời. Nguyên nhân là nếu mẹ không bổ sung thức ăn cho bào thai thì thai nhi sẽ bị ảnh hưởng nặng.

Bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên môn nếu nghén quá nặng. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Theo thống kê, có đến 90% phụ nữ mang thai trải qua cảm giác buồn nôn và nôn với nhiều mức độ khác nhau. Mong rằng những chia sẻ trên đã giúp mẹ có thêm nhiều kiến thức hữu ích về tình trạng ốm nghén thai kỳ. 

Thúy Anh
Thúy Anh

Với kinh nghiệm 3 năm viết bài đa lĩnh vực và thực hành dạy con thông qua ứng dụng Monkey hàng ngày. Tôi mong muốn chia sẻ những kiến thức dạy trẻ tốt nhất cho các phụ huynh đang đọc bài viết của mình

Trẻ em cần được trao cơ hội để có thể học tập và phát triển tốt hơn. Giúp con khai phá tiềm năng tư duy và ngôn ngữ ngay hôm nay.

Nhận tư vấn Monkey