Tự thức là gì? Tại sao nó lại quan trọng đối với trẻ em?
Kỹ năng sống

Tự thức là gì? Tại sao nó lại quan trọng đối với trẻ em?

Ngân Hà
Ngân Hà

23/02/20243 phút đọc

Mục lục bài viết

"Tự thức" - một khái niệm tưởng chừng đơn giản nhưng lại đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển của trẻ em. Vậy, tự thức là gì? Tại sao nó lại quan trọng đến vậy? Làm thế nào để giúp trẻ em phát triển khả năng tự thức? Hãy cùng Monkey giải đáp các thắc mắc trên ngay trong bài viết dưới đây!

Monkey Math
Monkey Junior
Tiếng Anh cho mọi trẻ em
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Khởi đầu tốt nhất cho con bắt đầu học tiếng Anh. Con học càng sớm càng có lợi thế.
  • Tích lũy 1000+ từ vựng mỗi năm và 6000 mẫu câu tiếng Anh trước 10 tuổi.
  • Linh hoạt sử dụng trên nhiều thiết bị.
Monkey Math
Monkey Stories
Giỏi tiếng anh trước tuổi lên 10
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Thành thạo các kỹ năng tiếng Anh ngay trước 10 tuổi với hơn 1000 đầu truyện, hơn 100 bài học, 300+ sách nói. Nội dung thêm mới mỗi tuần.
  • Hơn 1.000 đầu truyện, hơn 300 bài học, gần 300 sách nói - thêm mới mỗi tuần.
  • Phát âm chuẩn ngay từ đầu nhờ Monkey Phonics - giúp đánh vần tiếng Anh dễ như tiếng Việt.
Monkey Math
Monkey Math
Học toán
Giá chỉ từ
499.000 VNĐ
832.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Tự tin nắm vững môn toán theo Chương trình GDPT mới.
  • Bổ trợ kĩ năng tiếng Anh bên cạnh Toán.
  • Tạo nhiều hồ sơ để cùng học trên 1 tài khoản duy nhất, đồng bộ tiến độ học trên tất cả các thiết bị.
Monkey Math
VMonkey
Học tiếng việt
Giá chỉ từ
399.000 VNĐ
665.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Đánh vần chuẩn nhờ học phần Học Vần - cập nhật theo chương trình mới nhất của Bộ GD&ĐT.
  • Đọc - hiểu, chính tả tiếng Việt dễ dàng và nhẹ nhàng hơn ngay tại nhà.
  • Bồi dưỡng trí tuệ cảm xúc (EQ) nhờ hơn 450 câu chuyện thuộc 11 chủ đề, nhiều thể loại truyện.

Tự thức là gì?

Tự thức là gì? Theo Daniel Goleman, tự thức hay tự nhận thức (Self-Awareness) là khả năng nhận thức về cảm xúc, suy nghĩ, giá trị hành vi của bản thân. Hay theo định nghĩa của John D. Mayer, tự thức là khả năng giám sát chính xác cảm xúc của bản thân và hiểu được nguyên nhânảnh hưởng của chúng.

Hiểu một cách đơn giản hơn, tự thức là biết rõ bản thân mình:

  • Biết mình thích gì, không thích gì.

  • Biết mình mạnh ở điểm nào, yếu ở điểm nào.

  • Biết mình đang cảm thấy gì, suy nghĩ gì.

  • Biết mình muốn gì trong cuộc sống.

Như vậy, các khía cạnh khác nhau của tự thức, bao gồm: 

  • Cảm xúc: Khả năng nhận biết, phân biệt và hiểu rõ cảm xúc của bản thân.

  • Suy nghĩ: Khả năng nhận thức về những suy nghĩ và ý tưởng của bản thân, bao gồm cả những suy nghĩ tự động và những thành kiến tiềm ẩn.

  • Giá trị: Hiểu rõ những giá trị cốt lõi của bản thân, điều gì là quan trọng nhất đối với bạn trong cuộc sống.

  • Bản thân: Hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu, tài năng và khả năng của bản thân.

  • Xã hội: Khả năng hiểu được cách người khác nhìn nhận bạn, và ảnh hưởng của hành vi của bạn lên họ.

Tự thức là gì? (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Phân loại tự thức

Sau khi đã hiểu rõ định nghĩa tự thức là gì, thì chúng ta có thể phân loại tự thức thành 2 nhóm chính, bao gồm:

  • Tự nhận thức cá nhân (bên trong): Là khả năng nhận thức về những điều bên trong bản thân, mà người khác có thể không nhận thức được. Ví dụ: Bạn biết mình sợ độ cao; Bạn biết mình thích giúp đỡ người khác;...

  • Tự nhận thức công khai (bên ngoài): Là khả năng nhận thức về cách người khác nhìn nhận bản thân. Loại tự nhận thức này thường phát triển sau, khi mà trẻ bắt đầu tương tác xã hội nhiều hơn. Ví dụ: Bạn biết mình được mọi người nhìn nhận là người vui vẻ, hòa đồng; Bạn biết mình được đánh giá cao về khả năng làm việc nhóm;…

Cả hai loại tự nhận thức đều đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của mỗi người. Tự nhận thức cá nhân giúp bạn hiểu rõ bản thân và đưa ra những quyết định phù hợp với giá trị và mục tiêu của mình. Tự nhận thức công khai giúp bạn xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp với người khác và đạt được thành công trong công việc.

Phân loại tự thức. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Tầm quan trọng của tự thức đối với trẻ em

Tự thức là một kỹ năng quan trọng giúp trẻ em phát triển toàn diện về mặt thể chất, tinh thần và xã hội. Dưới đây là một số lợi ích của việc phát triển tự thức ở trẻ em ngay từ sớm:

  • Giúp trẻ em hiểu rõ bản thân: Trẻ em có thể nhận biết và hiểu rõ cảm xúc của mình, từ đó học cách quản lý cảm xúc hiệu quả. Đồng thời, có thể nhận biết điểm mạnh, điểm yếu, sở thích và giá trị của bản thân, từ đó xây dựng sự tự tin và lòng tự trọng.

  • Giúp trẻ em đưa ra quyết định sáng suốt: Trẻ em có thể cân nhắc các lựa chọn và đưa ra quyết định phù hợp với giá trị và mục tiêu của bản thân. Bên cạnh đó, trẻ có thể chịu trách nhiệm cho hành động của mình và học hỏi từ những sai lầm.

  • Giúp trẻ em xây dựng mối quan hệ tốt đẹp: Trẻ em có thể hiểu rõ nhu cầu và cảm xúc của người khác, từ đó học cách đồng cảm và giao tiếp hiệu quả. Ngoài ra, trẻ còn có thể xây dựng mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau.

  • Giúp trẻ em học tập hiệu quả: Trẻ em có thể nhận thức được điểm mạnh và điểm yếu trong học tập, từ đó tìm ra phương pháp học tập phù hợp. Bên cạnh đó, trẻ còn có thể đặt mục tiêu học tập cụ thể và có động lực để đạt được mục tiêu.

  • Giúp trẻ em phát triển tính tự lập: Trẻ em có thể tự chăm sóc bản thân và giải quyết các vấn đề của mình. Ngoài ra, trẻ còn có thể tự tin đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm cho hành động của mình.

Tầm quan trọng của tự thức đối với trẻ em. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

{$seeMoreLinks}}

Hạn chế của tự thức đối với trẻ em

Mặc dù tự thức mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển toàn diện của trẻ em, nhưng nó cũng có một số hạn chế cần lưu ý:

  • Khả năng nhận thức hạn chế: Trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ, có khả năng nhận thức hạn chế. Do đó, việc hiểu rõ bản thân và các khía cạnh bên trong của mình có thể gặp nhiều khó khăn. B6en cạnh đó, khả năng ngôn ngữ của trẻ cũng có thể ảnh hưởng đến việc thể hiện và chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân.

  • Tự đánh giá sai lệch: Trẻ em có thể đánh giá bản thân sai lệch, đặc biệt là khi so sánh bản thân với người khác. Việc tự đánh giá thấp có thể ảnh hưởng đến sự tự tin và lòng tự trọng của trẻ.

  • Ảnh hưởng của môi trường: Môi trường xung quanh, bao gồm gia đình, nhà trường và bạn bè, có thể ảnh hưởng đến cách trẻ em nhìn nhận bản thân. Ngoài ra, những trải nghiệm tiêu cực cũng có thể khiến trẻ em có cái nhìn tiêu cực về bản thân.

  • Khó khăn trong việc quản lý cảm xúc: Việc nhận thức được cảm xúc của bản thân không đồng nghĩa với việc trẻ có thể kiểm soát và quản lý chúng hiệu quả. Trẻ em có thể gặp khó khăn trong việc đối phó với những cảm xúc tiêu cực như buồn bã, tức giận hoặc lo lắng.

  • Nguy cơ bị tổn thương: Việc chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân có thể khiến trẻ em dễ bị tổn thương bởi những lời nhận xét tiêu cực hoặc hành vi bắt nạt từ người khác.

Tóm lại, tự thức là một kỹ năng quan trọng giúp trẻ em phát triển toàn diện. Tuy nhiên, cha mẹ và giáo viên cần lưu ý đến những hạn chế của tự thức để giúp trẻ em phát triển một cách lành mạnh và tránh những tác động tiêu cực.

Hạn chế của tự thức đối với trẻ em. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Làm thế nào để giáo dục tự thức cho trẻ hiệu quả?

Giáo dục tự thức là việc giúp trẻ em nhận thức về bản thân, bao gồm cảm xúc, suy nghĩ, giá trị và hành vi. Đây là một quá trình lâu dài và cần sự kiên nhẫn, nhưng nó có thể mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Dưới đây là một số cách để giáo dục tự thức cho trẻ hiệu quả:

  • Tạo môi trường an toàn và thoải mái: Trẻ em cần cảm thấy an toàn và thoải mái để thể hiện bản thân và chia sẻ cảm xúc của mình. Cha mẹ và giáo viên nên tạo ra một môi trường cởi mở, không phán xét để trẻ em có thể tự do khám phá bản thân.

  • Khuyến khích trẻ em chia sẻ: Cha mẹ và giáo viên nên khuyến khích trẻ em chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ và trải nghiệm của mình. Hãy dành thời gian lắng nghe trẻ em một cách cẩn thận và quan tâm.

  • Giúp trẻ em nhận biết cảm xúc: Cha mẹ và giáo viên có thể giúp trẻ em nhận biết và gọi tên cảm xúc của mình. Bạn có thể sử dụng các trò chơi, hoạt động và sách vở để giúp trẻ em hiểu rõ hơn về cảm xúc.

  • Dạy trẻ em cách quản lý cảm xúc: Cha mẹ và giáo viên có thể dạy trẻ em cách quản lý cảm xúc hiệu quả, chẳng hạn như cách bình tĩnh khi tức giận hoặc cách đối phó với nỗi buồn. Khuyến khích trẻ em thể hiện cảm xúc của mình một cách lành mạnh.

  • Giúp trẻ em phát triển lòng tự trọng: Cha mẹ và giáo viên có thể giúp trẻ em phát triển lòng tự trọng bằng cách khen ngợi những nỗ lực của trẻ, tập trung vào điểm mạnh của trẻ và giúp trẻ em nhận thức được giá trị của bản thân.

  • Làm gương cho trẻ em: Cha mẹ và giáo viên là những tấm gương quan trọng cho trẻ em. Hãy thể hiện sự tự thức của bản thân bằng cách chia sẻ cảm xúc của bạn, quản lý cảm xúc hiệu quả và tôn trọng bản thân.

Giáo dục tự thức là một quá trình cần sự kiên nhẫn và nỗ lực. Tuy nhiên, bằng cách áp dụng những cách thức hiệu quả, cha mẹ và người giáo dục có thể giúp trẻ em phát triển kỹ năng tự nhận thức quan trọng, giúp ích cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

Xem thêm:

  1. Monkey Apps - Bộ ứng dụng học tập giúp trẻ phát triển toàn diện về tư duy và ngôn ngữ
  2. Để hoạt động kể chuyện tư duy cho bé hiệu quả, ba mẹ cần trang bị những kỹ năng gì?

Giáo dục tự thức cho trẻ hiệu quả. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Những điểm cần lưu tâm trong quá trình xây dựng sự tự thức cho trẻ

Như vậy, chúng ta đã hiểu rõ được tự thức là gì, cũng như cách để giáo dục tự thức cho trẻ hiệu quả. Tuy nhiên, bạn cũng cần lưu tâm những điểm quan trọng dưới đây trong quá trình xây dựng sự tự thức cho trẻ:

  • Cần bắt đầu từ sớm: Sự tự thức được hình thành từ những năm đầu đời. Cha mẹ và người chăm sóc có thể bắt đầu bằng cách giúp trẻ nhận biết và gọi tên cảm xúc của mình.

  • Cho trẻ quyền lựa chọn: Cho trẻ lựa chọn trong những việc đơn giản phù hợp với độ tuổi. Ví dụ: "Con muốn mặc áo màu gì?", "Con muốn ăn gì vào sáng nay?".

  • Đặt câu hỏi gợi mở: Thay vì đưa ra câu trả lời trực tiếp, hãy đặt câu hỏi để trẻ tự suy nghĩ và tìm ra câu trả lời cho mình. Ví dụ: "Con nghĩ vì sao bạn ấy lại khóc?", "Con muốn làm gì tiếp theo?".

  • Tránh so sánh trẻ với người khác: Mỗi trẻ là một cá thể độc đáo với tốc độ phát triển riêng.

  • Tôn trọng ý kiến của trẻ: Lắng nghe và tôn trọng ý kiến của trẻ, dù cho bạn không đồng ý.

  • Khen ngợi và động viên trẻ: Khen ngợi những nỗ lực của trẻ và động viên trẻ tiếp tục phát triển.

  • Kiên nhẫn và nhất quán trong việc hướng dẫn trẻ: Hãy kiên nhẫn và nhất quán trong việc hướng dẫn trẻ, dù cho trẻ có mắc lỗi.

Lưu ý khi giáo dục tự thức cho trẻ. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Như vậy, bài viết này đã giúp bạn giải đáp câu hỏi “Tự thức là gì?” một cách chi tiết và toàn diện nhất. Cần lưu ý rằng, xây dựng sự tự thức cho trẻ là một việc làm quan trọng giúp trẻ phát triển toàn diện. Hãy kiên nhẫn và nhất quán trong việc hướng dẫn trẻ để trẻ có thể hiểu rõ bản thân và tự tin đưa ra quyết định trong cuộc sống. Chúc bạn thành công!

Ngân Hà
Ngân Hà

Tôi là Ngân Hà (Aly Ngân), biên tập viên đã có hơn 2 năm đảm nhận vị trí Content Marketing chuyên nghiệp, có kiến thức và kinh nghiệm viết bài về lĩnh vực giáo dục và sức khỏe,...

Bài viết liên quan

Trẻ em cần được trao cơ hội để có thể học tập và phát triển tốt hơn. Giúp con khai phá tiềm năng tư duy và ngôn ngữ ngay hôm nay.

Nhận tư vấn Monkey

Mua nhiều hơn, tiết kiệm lớn với Monkey Junior! Ưu đãi lên tới 50% khi mua combo 3 sản phẩm!

NHẬP THÔNG TIN ĐỂ NHẬN ƯU ĐÃI NGAY!

* Áp dụng giảm thêm 10% và nhận quà tặng kèm (khóa học/ học liệu/ túi tote) khi thanh toán online

promotion 1
promotion 2
promotion 3

NHẬP THÔNG TIN ĐỂ NHẬN ƯU ĐÃI NGAY!

* Áp dụng giảm thêm 10% và nhận quà tặng kèm (khóa học/ học liệu/ túi tote) khi thanh toán online