Từ ghép là gì? Định nghĩa, công dụng, phân loại và bài tập (có đáp án)
Học tiếng việt

Từ ghép là gì? Định nghĩa, công dụng, phân loại và bài tập (có đáp án)

Ngân Hà
Ngân Hà

06/01/20243 phút đọc

Mục lục bài viết

Từ ghép là gì? Đây là một loại từ phức trong tiếng Việt, được tạo thành từ hai hoặc nhiều tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa. Từ ghép có vai trò quan trọng trong ngôn ngữ, giúp người nói, người viết diễn đạt ý tưởng một cách rõ ràng, mạch lạc và phong phú hơn. Để hiểu rõ hơn về từ ghép, hãy cùng Monkey tìm hiểu về định nghĩa, công dụng, phân loại và bài tập về từ ghép trong bài viết dưới đây nhé!

Monkey Math
Monkey Junior
Tiếng anh cho trẻ mới bắt đầu
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Khởi đầu tốt nhất cho con bắt đầu học tiếng Anh. Con học càng sớm càng có lợi thế.
  • Tích lũy 1000+ từ vựng mỗi năm và 6000 mẫu câu tiếng Anh trước 10 tuổi.
  • Linh hoạt sử dụng trên nhiều thiết bị.
Monkey Math
Monkey Stories
Giỏi tiếng anh trước tuổi lên 10
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Thành thạo các kỹ năng tiếng Anh ngay trước 10 tuổi với hơn 1000 đầu truyện, hơn 100 bài học, 300+ sách nói. Nội dung thêm mới mỗi tuần.
  • Hơn 1.000 đầu truyện, hơn 300 bài học, gần 300 sách nói - thêm mới mỗi tuần.
  • Phát âm chuẩn ngay từ đầu nhờ Monkey Phonics - giúp đánh vần tiếng Anh dễ như tiếng Việt.
Monkey Math
Monkey Math
Học toán
Giá chỉ từ
499.000 VNĐ
832.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Tự tin nắm vững môn toán theo Chương trình GDPT mới.
  • Bổ trợ kĩ năng tiếng Anh bên cạnh Toán.
  • Tạo nhiều hồ sơ để cùng học trên 1 tài khoản duy nhất, đồng bộ tiến độ học trên tất cả các thiết bị.
Monkey Math
VMonkey
Học tiếng việt
Giá chỉ từ
399.000 VNĐ
665.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Đánh vần chuẩn nhờ học phần Học Vần - cập nhật theo chương trình mới nhất của Bộ GD&ĐT.
  • Đọc - hiểu, chính tả tiếng Việt dễ dàng và nhẹ nhàng hơn ngay tại nhà.
  • Bồi dưỡng trí tuệ cảm xúc (EQ) nhờ hơn 450 câu chuyện thuộc 11 chủ đề, nhiều thể loại truyện.

Từ ghép là gì?

Từ ghép là gì? Từ ghép là loại từ được cấu tạo bằng cách ghép hai hoặc nhiều từ/tiếng có nghĩa lại với nhau, tạo thành một từ có nghĩa mới. Trong đó, các từ/tiếng được ghép có quan hệ với nhau về nghĩa.

Ví dụ: Bàn ghế, nhà cửa, khỏe mạnh, yếu đuối, yêu thương, trời đất, sông nước,...

Công dụng của từ ghép là gì?

Từ ghép được sử dụng rất phổ biến trong tiếng Việt, có vai trò quan trọng trong việc biểu đạt ý nghĩa của câu, đoạn văn. Một số công dụng cụ thể của từ ghép là:

  • Cụ thể hóa nghĩa của từ: Từ ghép giúp cụ thể hóa nghĩa của từ, giúp người nghe, người đọc hiểu rõ hơn về sự vật, hiện tượng, khái niệm được nhắc đến. Ví dụ: Từ "cây" (cây cối nói chung) -> Từ "cây xanh" (cây cối có màu xanh).

  • Tạo ra những từ mới: Từ ghép giúp tạo ra những từ mới, không có trong từ điển, giúp bổ sung thêm vốn từ vựng của ngôn ngữ. Ví dụ: "mạng xã hội", "trí tuệ nhân tạo",...

  • Góp phần làm phong phú vốn từ vựng: Từ ghép giúp góp phần làm phong phú vốn từ vựng của ngôn ngữ, giúp người nói, người viết có thể diễn đạt ý tưởng một cách chính xác và hiệu quả hơn.

Từ ghép trong tiếng Việt. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Phân loại từ ghép trong tiếng Việt

Phân loại từ ghép là gì trong tiếng Việt? Từ ghép có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, nhưng tiêu chí quan trọng nhất là quan hệ ý nghĩa giữa các thành tố. Theo tiêu chí này, từ ghép được chia thành hai loại chính: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập. Ngoài ra, từ ghép cũng được phân thành từ ghép tổng hợp và từ ghép phân loại.

Từ ghép chính phụ

Từ ghép chính phụ là một loại từ ghép trong tiếng Việt được hình thành từ việc kết hợp một tiếng chính, đại diện cho ý nghĩa cốt lõi hoặc ý chính của từ, với một tiếng phụ bổ trợ có chức năng phân loại, sắc thái hóa hoặc mở rộng ý nghĩa cho từ chính. Điều này tạo nên một sự kết hợp giữa ý chính và sắc thái của từ, giúp tạo ra một ngữ nghĩa cụ thể, hạn chế và rõ ràng hơn so với từ ghép đơn thuần.

Ví dụ: Từ ghép "hiền hòa", tiếng chính là "hiền", tiếng phụ là "hòa". Tiếng "hiền" mang ý nghĩa chính của từ, là tính cách hiền lành, dịu dàng. Tiếng "hòa" bổ sung ý nghĩa cho tiếng "hiền", làm rõ nghĩa của tiếng "hiền" là tính cách hiền lành, dịu dàng, hòa nhã.

ĐỪNG BỎ LỠ!!

Chương trình xây dựng nền tảng tiếng Việt theo phương pháp hiện đại nhất.

Nhận ưu đãi lên đến 40% NGAY TẠI ĐÂY!

Từ ghép đẳng lập

Từ ghép đẳng lập là một loại từ ghép trong tiếng Việt được tạo thành từ việc kết hợp hai tiếng có quan hệ bình đẳng về mặt ngữ nghĩa. Trong loại từ ghép này, cả hai thành phần đều mang ý nghĩa riêng biệt và cùng đóng góp vào ngữ nghĩa tổng thể của từ. Tính bình đẳng giữa hai thành phần làm cho từ ghép đẳng lập phong phú và đa dạng, vì mỗi tiếng đều giữ vai trò quan trọng trong việc truyền đạt ý nghĩa.

Mặc dù, đặc trưng của loại từ ghép này là các tiếng đều có nghĩa, tuy nhiên không phải lúc nào các tiếng cũng rõ tiếng cả. Vì lý do đó, chúng ta thường sẽ bắt gặp từ ghép đẳng lập qua 2 trường hợp:

  • Các tiếng trong từ đều rõ nghĩa, như: ăn ở (ăn và ở), bố mẹ (bố và mẹ), quần áo (quần và áo), tình bạn (tình và bạn), sách vở (sách và vở),...

  • Một tiếng rõ nghĩa, một không rõ nghĩa, như: chợ búa (chợ và búa),...

Phân loại từ ghép trong tiếng Việt: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Từ ghép tổng hợp

Từ ghép tổng hợp trong tiếng Việt là loại từ ghép được hình thành từ việc kết hợp hai tiếng hoặc nhiều tiếng có ý nghĩa riêng biệt để tạo ra một khái niệm hoặc ý nghĩa tổng quát, chung chung hơn so với các từ cấu thành nó. Thông qua việc kết hợp, từ ghép tổng hợp giúp mô tả và định nghĩa các khái niệm, đối tượng hoặc hành động một cách toàn diện, phản ánh tính chất hoặc đặc điểm chung của chúng.

Ví dụ: Từ ghép “phương tiện” với "phương" có nghĩa là cách, phương thức; và "tiện" liên quan đến việc thuận lợi. Từ "phương tiện" mô tả các phương thức, công cụ hoặc cách thức được sử dụng để di chuyển hoặc thực hiện một công việc nào đó.

Từ ghép phân loại

Từ ghép phân loại trong tiếng Việt là loại từ ghép được tạo thành để chỉ đến một nhóm hoặc danh mục cụ thể của một sự vật, hiện tượng, đối tượng hoặc hành động. Thông qua việc kết hợp các thành phần ngữ nghĩa, từ ghép phân loại giúp người nghe, đọc nhận biết và phân biệt các đặc điểm, thuộc tính hoặc tính chất đặc trưng của một nhóm cụ thể trong một lĩnh vực nào đó.

Ví dụ: Từ ghép “nước ép cam” với "nước ép" chỉ đến sự lấy nước từ trái cây thông qua quá trình ép; "cam" là trái cây có màu vàng, có hương vị chua ngọt. Từ "nước ép cam" phân loại ra một loại đồ uống được làm từ việc ép nước từ trái cam.

Phân loại từ ghép trong tiếng Việt: Từ ghép tổng hợp và từ ghép phân loại. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Cách nhận biết từ ghép trong tiếng Việt

Sau khi hiểu rõ về từ ghép là gì, thì nhiều bạn học sinh cũng thắc mắc rằng “Làm sao biết được từ đó có phải từ ghép hay là loại từ khác?”. Chính vì thế, Monkey cung cấp thêm cho bạn các cách đơn giản để nhận biết từ ghép trong tiếng Việt ngay dưới đây:

  • Kiểm tra ý nghĩa khi ghép từ: Nếu cả hai từ đơn khi ghép lại với nhau tạo ra một ý nghĩa cụ thể, đó là dạng từ ghép. Hãy tách từng từ và kiểm tra xem chúng có ý nghĩa riêng biệt không. Trong trường hợp chỉ một trong hai tiếng có nghĩa, đó không phải là từ ghép mà là từ láy âm.

  • Đảo trật tự các tiếng: Nếu có thể đảo trật tự các tiếng trong từ mà vẫn giữ được ý nghĩa, đó là dạng từ ghép nghĩa. Trong trường hợp đảo mà không tạo ra ý nghĩa, đó là từ láy âm.

  • Quan sát từ phức và tiếng gốc: Nhiều từ phức khi tạo thành từ nhiều từ đơn có thể không rõ nghĩa. Tuy nhiên, nếu thấy xuất hiện trong một số từ phức có tiếng gốc khác nhau, thì từ phức này có thể được xem là từ ghép nghĩa.

Cách nhận biết từ ghép trong tiếng Việt. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Từ ghép và từ láy khác nhau ở điểm nào?

Từ ghép và từ láy là hai loại từ phức được sử dụng phổ biến trong tiếng Việt. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn nhầm lẫn giữa hai loại từ này. Để phân biệt từ ghép và từ láy, ta có thể dựa vào một số tiêu chí sau:

Điểm phân biệt

Từ ghép

Từ láy

Định nghĩa

Từ do hai hay nhiều tiếng ghép lại với nhau, trong đó các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.

Từ do một tiếng lặp lại nhiều lần, tạo ra một nghĩa mới.

Nghĩa của từ tạo thành

Nghĩa của từ tạo thành khi các từ đó đều phải có nghĩa.

Nghĩa của từ tạo thành có thể là nghĩa của tiếng lặp lại được nâng cao, nhấn mạnh, hoặc tạo ra một nghĩa mới.

Nghĩa của từ khi đảo vị trí các tiếng

Có thể đảo vị trí các tiếng trong từ mà vẫn có nghĩa.

Nếu đảo vị trí các tiếng trong từ thì từ không còn nghĩa.

Thành phần Hán Việt

Có thể có thành phần Hán Việt.

Không có thành phần Hán Việt.

Ví dụ

- quốc gia (quốc + gia)

- học sinh (học + sinh)

- mùa hè (mùa + hè)

- bóng đá (bóng + đá)

- xinh xắn (xinh + xắn)

- mênh mông (mênh + mông)

- lơ thơ (lơ + thơ)

- thình thoảng (thình + thoảng)

Một số bài tập về "từ ghép" có trong chương trình học

Bài tập 1: Trong các từ sau, hãy xác định đâu là từ ghép và đâu là từ láy: Trong suốt, sâu rộng, ngọt ngào, tiền bạc, nắng ấm, đá gà, chân chính, mơ màng, dầm dề, nước mắt, đêm ngày.

Bài tập 2: Cho đoạn thơ sau:

Ngày nắng sáng, em ra ngoài

Đường quê vắng, tiếng hót líu lo.

Cành cây rụng, lối đi mòn

Bước chân mình, dạo chơi non xanh.

Hãy liệt kê các từ ghép có trong đoạn văn trên.

Bài tập 3: Hãy phân loại các từ sau vào ba nhóm: Từ ghép tổng hợp, từ ghép phân loại, và từ láy. 

Thành phố, mây trời, hoa lá, trái cây, học sinh, bức tranh, đá mồ, đường phố, gió mùa, bánh mì, sách vở, bàn ghế, cây cỏ, thuyền buồm, đèn pha.

Bài tập 4: Trong các cụm từ dưới đây, hãy xác định từ ghép và từ láy: Trắng đen, bắt tay, trò chơi, nước ngọt, một lần, cười nói, ngày đêm, nắng mưa, vui buồn, trái tim.

Xem thêm:

  1. [Tổng quan] Trợ từ là gì? Khái niệm, vai trò, phân loại và bài tập có đáp án
  2. [Tổng quan] Đại từ là gì? Định nghĩa, phân loại, vai trò và bài tập có đáp án

Bài tập 5: Cho đoạn thơ sau:

Một mình em chợt nhớ anh

Đường vắng lạc bóng một mình buồn.

Ngọn gió thoảng, lá rơi tròn

Tình em rối bời, lòng không yên.

Hãy liệt kê các từ ghép có trong đoạn thơ trên.

Để học và thực hành thêm các kiến thức tiếng Việt căn bản hiệu quả hơn, hãy tham khảo ngay VMonkey, đây là một ứng dụng giúp xây dựng nền tảng tiếng việt vững chắc cho trẻ mầm non và tiểu học đang được phụ huynh Việt Nam tin dùng nhất hiện nay. Với các phương pháp giáo dục hiện đại và đội ngũ phát triển thấu hiểu, tận tâm, đây không chỉ là một phần mềm giáo dục mà còn là một người bạn đồng hành giúp nuôi dưỡng tâm hồn, trí tuệ cảm xúc, phát huy trí tưởng tượng, tăng cường hiểu biết và nhận thức cho trẻ.

Tìm hiểu thêm về ứng dụng VMonkey để có cơ hội nhận ngay ưu đãi lên đến 40% và hàng ngàn tài liệu học tập miễn phí khác NGAY TẠI ĐÂY!

VMonkey - Ứng dụng giúp xây dựng nền tảng tiếng Việt vững chắc cho trẻ. (Ảnh: Monkey)

Như vậy, bài viết đã giúp bạn giải đáp câu hỏi “Từ ghép là gì?” một cách chi tiết và đầy đủ nhất. Hy vọng những kiến thức và bài tập mà Monkey cung cấp ở trên sẽ giúp bạn thực hành và nắm vững kiến thức về từ ghép trong tiếng Việt dễ dàng hơn.

Ngân Hà
Ngân Hà

Tôi là Ngân Hà (Aly Ngân), biên tập viên đã có hơn 2 năm đảm nhận vị trí Content Marketing chuyên nghiệp, có kiến thức và kinh nghiệm viết bài về lĩnh vực giáo dục và sức khỏe,...

Bài viết liên quan

Trẻ em cần được trao cơ hội để có thể học tập và phát triển tốt hơn. Giúp con khai phá tiềm năng tư duy và ngôn ngữ ngay hôm nay.

Nhận tư vấn Monkey