Dạy bé ý nghĩa các phong tục ngày Tết truyền thống ở từng vùng miền
Kỹ năng sống

Dạy bé ý nghĩa các phong tục ngày Tết truyền thống ở từng vùng miền

Ngân Hà
Ngân Hà

07/02/20243 phút đọc

Mục lục bài viết

Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt Nam, là dịp để mọi người đoàn tụ, sum vầy bên gia đình và bạn bè. Bên cạnh những hoạt động vui chơi, giải trí, Tết Nguyên Đán còn là dịp để người Việt Nam gìn giữ và phát huy những phong tục truyền thống của dân tộc. 

Các phong tục ngày Tết của người Việt Nam rất đa dạng và phong phú, thể hiện được nét đẹp văn hóa và tinh thần của dân tộc. Cùng Monkey tìm hiểu về các phong tục truyền thống và cách dạy trẻ hiểu về chúng thông qua bài viết sau đây nhé!

Monkey Math
Monkey Junior
Tiếng anh cho trẻ mới bắt đầu
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Khởi đầu tốt nhất cho con bắt đầu học tiếng Anh. Con học càng sớm càng có lợi thế.
  • Tích lũy 1000+ từ vựng mỗi năm và 6000 mẫu câu tiếng Anh trước 10 tuổi.
  • Linh hoạt sử dụng trên nhiều thiết bị.
Monkey Math
Monkey Stories
Giỏi tiếng anh trước tuổi lên 10
Giá chỉ từ
699.000 VNĐ
1199.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Thành thạo các kỹ năng tiếng Anh ngay trước 10 tuổi với hơn 1000 đầu truyện, hơn 100 bài học, 300+ sách nói. Nội dung thêm mới mỗi tuần.
  • Hơn 1.000 đầu truyện, hơn 300 bài học, gần 300 sách nói - thêm mới mỗi tuần.
  • Phát âm chuẩn ngay từ đầu nhờ Monkey Phonics - giúp đánh vần tiếng Anh dễ như tiếng Việt.
Monkey Math
Monkey Math
Học toán
Giá chỉ từ
499.000 VNĐ
832.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Tự tin nắm vững môn toán theo Chương trình GDPT mới.
  • Bổ trợ kĩ năng tiếng Anh bên cạnh Toán.
  • Tạo nhiều hồ sơ để cùng học trên 1 tài khoản duy nhất, đồng bộ tiến độ học trên tất cả các thiết bị.
Monkey Math
VMonkey
Học tiếng việt
Giá chỉ từ
399.000 VNĐ
665.000 VNĐ
discount
Save
40%
Xem đặc điểm nổi bật
Đặc điểm nổi bật
  • Đánh vần chuẩn nhờ học phần Học Vần - cập nhật theo chương trình mới nhất của Bộ GD&ĐT.
  • Đọc - hiểu, chính tả tiếng Việt dễ dàng và nhẹ nhàng hơn ngay tại nhà.
  • Bồi dưỡng trí tuệ cảm xúc (EQ) nhờ hơn 450 câu chuyện thuộc 11 chủ đề, nhiều thể loại truyện.

Tại sao cần dạy trẻ ý nghĩa của Tết Nguyên Đán và các phong tục truyền thống?

Tết Nguyên Đán là dịp lễ cổ truyền quan trọng nhất của người Việt Nam, đánh dấu sự khởi đầu của một năm mới. Đây là dịp để mọi người sum họp, đoàn viên, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, và cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc. Việc dạy trẻ ý nghĩa của Tết Nguyên Đán và các phong tục truyền thống là vô cùng quan trọng, bởi nó mang lại những lợi ích thiết thực sau:

  • Tăng cường tình cảm gia đình, gắn kết cộng đồng: Tết Nguyên Đán là dịp để mọi người trong gia đình quây quần bên nhau, cùng nhau chuẩn bị cho Tết, cùng nhau ăn Tết, cùng nhau chúc Tết. Điều này giúp tăng cường tình cảm gia đình, gắn kết các thành viên với nhau. Ngoài ra, Tết Nguyên Đán cũng là dịp để mọi người trong cộng đồng cùng nhau chúc Tết, thăm hỏi lẫn nhau. Điều này giúp gắn kết cộng đồng, tạo nên một xã hội đoàn kết, thân thiện.

  • Gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc: Tết Nguyên Đán là một trong những nét đẹp văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc Việt Nam. Việc dạy trẻ ý nghĩa của Tết Nguyên Đán và các phong tục truyền thống giúp trẻ hiểu biết và trân trọng những giá trị văn hóa của dân tộc mình. Từ đó, trẻ sẽ có ý thức gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

  • Thúc đẩy sự phát triển toàn diện của trẻ: Việc tham gia các hoạt động Tết Nguyên Đán giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần, trí tuệ. Trẻ được tham gia các hoạt động như gói bánh chưng, đi chúc Tết, chơi các trò chơi dân gian,... giúp trẻ phát triển thể chất, tinh thần, trí tuệ.

Việc dạy trẻ ý nghĩa của Tết Nguyên Đán và các phong tục truyền thống là trách nhiệm của mỗi gia đình. Cha mẹ cần dành thời gian để giáo dục trẻ, giúp trẻ hiểu biết và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. 

Lợi ích của việc dạy trẻ hiểu về các phong tục ngày Tết. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Dưới đây là danh sách các phong tục ngày Tết phổ biến tại Việt Nam mà phụ huynh nên dạy trẻ.

Phong tục lì xì ngày Tết

Nguồn gốc phong tục lì xì ngày tết được cho là xuất phát từ Trung Quốc. Theo truyền thuyết, thời xưa, có một con yêu quái tên là Sui thường xoa đầu trẻ em vào đêm giao thừa khiến chúng bị ngớ ngẩn hoặc sốt cao. Để xua đuổi con yêu quái này, người ta thường đặt tiền vào một chiếc túi màu đỏ treo trước cửa nhà. Khi con yêu quái đến, thấy túi đỏ liền tưởng là lửa và bỏ chạy. Từ đó, tục lệ lì xì ra đời.

Tại Việt Nam, phong tục lì xì ngày Tết cũng có nguồn gốc từ Trung Quốc và được du nhập vào Việt Nam từ rất lâu đời. Lì xì ở Việt Nam có tên gọi khác là mừng tuổi, là tục lệ mừng tuổi trẻ em vào dịp Tết Nguyên Đán. Theo đó, người lớn sẽ đặt tiền vào một chiếc phong bì nhỏ màu đỏ, gọi là lì xì, để tặng cho trẻ em.

Lý do và ý nghĩa của phong tục lì xì ngày tết ở Việt Nam, gồm:

  • Cầu chúc may mắn, tài lộc: Lì xì mang ý nghĩa cầu chúc may mắn, tài lộc cho trẻ nhỏ trong năm mới. Tiền lì xì thường được đựng trong phong bì màu đỏ, màu đỏ là màu của may mắn, tài lộc trong văn hóa phương Đông.

  • Thể hiện tình yêu thương, sự quan tâm: Lì xì cũng thể hiện tình yêu thương, sự quan tâm của người lớn dành cho trẻ nhỏ. Đây là dịp để người lớn bày tỏ mong muốn trẻ nhỏ luôn khỏe mạnh, ngoan ngoãn, học giỏi và thành đạt trong cuộc sống.

  • Gắn kết tình cảm gia đình, cộng đồng: Lì xì cũng là dịp để mọi người sum họp, đoàn viên, gắn kết tình cảm gia đình, cộng đồng. Đây là dịp để mọi người tặng cho nhau những lời chúc tốt đẹp, cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc.

Phong tục lì xì ở Việt Nam đang có những thay đổi nhất định theo thời gian. Ngày nay, lì xì không chỉ được tặng cho trẻ nhỏ mà còn được tặng cho người lớn, bạn bè, đồng nghiệp. Tiền lì xì cũng không chỉ là tiền mặt mà còn có thể là những món quà ý nghĩa.

Phong tục lì xì ngày Tết. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Phong tục chúc Tết

Phong tục chúc Tết có nguồn gốc từ rất lâu đời, từ thời xa xưa, khi người Việt Nam còn sống trong những bản làng nhỏ, nông nghiệp là nghề chính. Vào dịp Tết, người dân thường đi thăm hỏi, chúc Tết nhau để cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia đình hạnh phúc.

Như vậy, phong tục chúc Tết là một trong những nét đẹp truyền thống của người Việt Nam, được gìn giữ và phát huy từ bao đời nay. Phong tục này thường được thực hiện vào dịp đầu năm mới, nhằm thể hiện tình cảm, sự quan tâm, gắn kết giữa người với người, đồng thời cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc.

Phong tục chúc Tết thường được thực hiện vào mùng 1 Tết, sau khi mọi người đã thức dậy, tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo mới. Người chúc Tết thường đến nhà người thân, bạn bè, đồng nghiệp,... để chúc mừng năm mới. Lời chúc Tết thường là những lời chúc tốt đẹp, cầu mong cho người được chúc gặp nhiều may mắn, thuận lợi trong cuộc sống.

Khi đi chúc Tết, người ta thường mang theo bánh kẹo, hoa quả, rượu bia,... để biếu người được chúc. Ngoài ra, người ta cũng thường mừng tuổi cho trẻ em, với mong muốn cầu mong cho trẻ em luôn khỏe mạnh, học giỏi, ngoan ngoãn.

Phong tục chúc Tết. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Phong tục gói bánh chưng ngày Tết

Phong tục gói bánh chưng ngày Tết là một nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Bánh chưng là một món ăn không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán của người Việt, mang ý nghĩa biểu trưng cho trời đất, cho sự đoàn viên, sum vầy.

Việc gói bánh chưng ngày Tết mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, thể hiện những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam. Cụ thể, gói bánh chưng là một phong tục ngày Tết mang ý nghĩa:

  • Thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó của gia đình, dòng họ: Gói bánh chưng là một công việc đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và cần sự chung tay góp sức của cả gia đình.

  • Biểu trưng cho trời đất, cho sự hài hòa của âm dương: Bánh chưng có hình vuông tượng trưng cho đất, bánh dày có hình tròn tượng trưng cho trời.

  • Cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc, đủ đầy: Bánh chưng là món ăn truyền thống của người Việt trong dịp Tết, là biểu tượng cho sự sum vầy, đoàn viên.

Một điểm thú vị nữa là phong tục gói bánh chưng ngày Tết có nhiều nét tương đồng ở các địa phương trên cả nước, nhưng cũng có một số điểm khác biệt. Ở miền Bắc, bánh chưng thường được gói bằng lá dong bánh tẻ, có kích thước lớn, hình vuông và nhân bánh thường có gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn ba chỉ, hạt tiêu, hạt nêm. Ở miền Trung, bánh chưng thường được gói bằng lá chuối, có kích thước nhỏ hơn bánh chưng miền Bắc và nhân bánh thường có gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn ba chỉ, hạt tiêu, hạt nêm, và thêm một chút ruốc tôm.

Phong tục gói bánh chưng ngày Tết. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Phong tục cúng 30 Tết

Cúng 30 Tết là một phong tục truyền thống của người Việt Nam, được thực hiện vào chiều tối ngày 30 tháng Chạp âm lịch, trước Giao thừa. Đây là một nghi lễ quan trọng, đánh dấu sự kết thúc một năm cũ và chuẩn bị đón chào một năm mới.

Việc cúng 30 Tết mang nhiều ý nghĩa, cả về mặt tâm linh và đời sống thường nhật. Cụ thể như:

  • Về mặt tâm linh, cúng 30 Tết là một cách để con cháu thể hiện lòng biết ơn, kính trọng đối với tổ tiên, ông bà, những người đã khuất. Đây cũng là dịp để gia đình quây quần, sum họp, cùng nhau ôn lại những kỷ niệm trong năm cũ và cầu mong những điều tốt đẹp trong năm mới.

  • Về mặt đời sống thường nhật, cúng 30 Tết là dịp để gia đình chuẩn bị cho Tết, dọn dẹp nhà cửa, nấu nướng những món ăn ngon để đón tiếp khách khứa. Đây cũng là dịp để mọi người nghỉ ngơi, thư giãn sau một năm làm việc vất vả.

Phong tục cúng 30 Tết là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt Nam. Đây là dịp để gia đình quây quần, sum họp, cùng nhau cầu mong những điều tốt đẹp trong năm mới.

Phong tục cúng 30 Tết. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Các phong tục ngày Tết đặc trưng ở từng vùng miền

Ngoài các phong tục ngày Tết kể trên, thì mỗi vùng miền của Việt Nam đều có những phong tục ngày Tết đặc trưng riêng, thể hiện nét văn hóa đặc sắc của từng nơi, như:

Phong tục ngày Tết đặc trưng ở miền Bắc

Tết miền Bắc có nhiều phong tục đặc trưng, thể hiện nét đẹp văn hóa và truyền thống của dân tộc. Gồm:

  • Chưng đào, chưng quất ngày Tết: Hoa đào và cây quất là hai loại cây cảnh không thể thiếu trong ngày Tết của người miền Bắc. Hoa đào tượng trưng cho sự may mắn, sinh sôi nảy nở. Cây quất tượng trưng cho sự sung túc, giàu có. Người dân miền Bắc thường mua hoa đào và cây quất về nhà trang trí từ trước Tết vài ngày. 

  • Phong tục dựng cây nêu: Phong tục dựng cây nêu có từ lâu đời trong văn hóa Việt Nam. Cây nêu thường được dựng trước cửa nhà vào đêm 23 tháng Chạp, ngày cúng ông Công ông Táo. Cây nêu có thể được làm bằng tre, trúc hoặc gỗ, cao khoảng 2-3 mét. Trên đỉnh cây nêu thường cắm một lá cờ đỏ với ngôi sao vàng năm cánh. Người ta quan niệm rằng cây nêu có thể xua đuổi tà ma, mang lại bình an cho gia đình.

  • Phong tục thả cá, cúng ông Công ông Táo: Theo quan niệm của người Việt, ông Công ông Táo là hai vị thần cai quản bếp núc của mỗi gia đình. Vào ngày 23 tháng Chạp, người dân miền Bắc thường chuẩn bị mâm cỗ cúng ông Công ông Táo để tiễn hai vị thần về trời báo cáo công việc của gia đình trong năm qua. Trong mâm cỗ cúng thường có cá chép, thịt gà, bánh chưng, bánh giầy,... Sau khi cúng xong, người ta sẽ thả cá chép xuống ao hồ để cá có thể hóa thành rồng đưa ông Công ông Táo về trời. 

  • Tục xông đất ngày Tết: Tục xông đất là một phong tục quan trọng trong ngày Tết của người miền Bắc. Người được cho là xông đất đầu năm sẽ mang lại may mắn, tài lộc cho gia đình trong suốt một năm. Người xông đất thường là người có đạo đức, thành đạt và khỏe mạnh. 

Phong tục ngày Tết đặc trưng ở miền Bắc. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Phong tục ngày Tết đặc trưng ở miền Trung

Tết miền Trung cũng có nhiều phong tục đặc trưng, thể hiện nét đẹp văn hóa và truyền thống của người dân nơi đây, như:

  • Phong tục đi lễ chùa, đền: Đi lễ chùa, đền là một hoạt động phổ biến trong ngày Tết của người miền Trung. Người dân thường đi lễ chùa, đền để cầu mong một năm mới an lành, may mắn.

  • Phong tục xông nhà, xông đất: Phong tục xông nhà, xông đất là một phong tục quan trọng trong ngày Tết của người miền Trung. Người được cho là xông nhà đầu năm sẽ mang lại may mắn, tài lộc cho gia đình trong suốt một năm. Người xông nhà thường là người có đạo đức, thành đạt và khỏe mạnh.

  • Mâm cỗ Tết miền Trung: Mâm cỗ Tết miền Trung thường có nhiều món ăn khác nhau, thể hiện sự phong phú của ẩm thực miền Trung. Một số món ăn đặc trưng trong mâm cỗ Tết miền Trung có thể kể đến như bánh chưng, bánh tét, giò lụa, nem chua, thịt gà, thịt heo, tôm, cá,...

  • Tục tắm lá mùi, lá bưởi: Tục tắm lá mùi, lá bưởi là một phong tục đặc trưng của người miền Trung trong ngày Tết. Người ta quan niệm rằng tắm bằng lá mùi, lá bưởi sẽ giúp xua đuổi tà khí, mang lại sức khỏe và may mắn cho cả năm.

  • Phong tục đốt vàng mã: Phong tục đốt vàng mã cũng là một phong tục phổ biến trong ngày Tết của người miền Trung. Người ta quan niệm rằng đốt vàng mã sẽ giúp cầu mong tổ tiên phù hộ cho gia đình trong năm mới.

Phong tục ngày Tết đặc trưng ở miền Trung. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Phong tục ngày Tết đặc trưng ở miền Nam

Dưới đây là các phong tục ngày Tết đặc trưng ở miền Nam Việt Nam:

  • Tiệc tất niên: Tiệc tất niên thường được tổ chức vào tối 30 tháng Chạp, là dịp để mọi người trong gia đình cùng nhau quây quần, sum vầy.

  • Mâm ngũ quả: Mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết của người miền Nam. Mâm ngũ quả thường có 5 loại trái cây khác nhau, mỗi loại trái cây mang một ý nghĩa riêng. Ví dụ, quả chuối tượng trưng cho sự sung túc, quả bưởi tượng trưng cho tài lộc, quả cam tượng trưng cho sự may mắn,... 

  • Tục hái lộc: Tục hái lộc là một phong tục đặc trưng của người miền Nam trong ngày Tết. Người ta quan niệm rằng hái lộc trong ngày Tết sẽ mang lại may mắn và tài lộc cho cả năm. 

  • Tục thả cá chép: Tục thả cá chép là một phong tục đặc trưng của người miền Nam trong ngày Tết. Người ta quan niệm rằng thả cá chép sẽ giúp cá chép hóa thành rồng đưa ông Công, ông Táo về trời báo cáo công việc của gia đình trong năm qua. 

  • Chưng hoa mai: Hoa mai là loại hoa phổ biến nhất trong ngày Tết của người miền Nam. Hoa mai tượng trưng cho sự may mắn, phú quý. Người dân miền Nam thường mua hoa mai về nhà trang trí từ trước Tết vài ngày. 

Xem thêm:

  1. Monkey Apps - Bộ ứng dụng học tập giúp trẻ phát triển toàn diện về tư duy và ngôn ngữ
  2. 20+ Món ăn ngày Tết miền Bắc Trung Nam & cách cân bằng dinh dưỡng cho gia đình
  3. Ý nghĩa của cây cảnh và các loại hoa ngày Tết qua mắt trẻ thơ

Phong tục ngày Tết đặc trưng ở miền Nam. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Cách giáo dục trẻ về ý nghĩa và giá trị văn hóa của Tết Nguyên Đán

Như đã được đề cập ở phần đầu bài viết, Tết Nguyên Đán là một trong những ngày lễ quan trọng nhất trong văn hóa của người Việt Nam. Chính vì vậy, việc giáo dục trẻ về ý nghĩa và giá trị văn hóa của Tết Nguyên Đán là vô cùng quan trọng, giúp trẻ hiểu được truyền thống, tinh thần dân tộc và phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần. Dưới đây là một số cách giáo dục trẻ về Tết Nguyên Đán:

  • Hãy kể cho trẻ nghe về nguồn gốc và ý nghĩa của Tết Nguyên Đán: Cha mẹ có thể kể cho trẻ nghe những câu chuyện dân gian, truyền thuyết về Tết Nguyên Đán, ví dụ như câu chuyện về sự tích bánh chưng bánh tét, câu chuyện về Ông Táo lên trời báo cáo Ngọc Hoàng,...

  • Cho trẻ tham gia vào các hoạt động chuẩn bị đón Tết: Cho trẻ cùng tham gia dọn dẹp nhà cửa, sắm sửa đồ đạc, quần áo mới, đi chợ hoa,... Đây là cách để trẻ hiểu hơn về những công việc cần làm trước Tết và ý nghĩa của những hoạt động này.

  • Giải thích cho trẻ ý nghĩa của các phong tục, tập quán ngày Tết: Hãy cho trẻ biết ý nghĩa của việc chúc Tết, lì xì, cúng Tất niên, đi tảo mộ,... Đây là những phong tục, tập quán mang đậm bản sắc văn hóa của người Việt Nam.

  • Cho trẻ tham gia các hoạt động vui chơi giải trí ngày Tết: Hãy cho trẻ tham gia chơi các trò chơi dân gian, xem múa lân, múa sư tử,... Đây là cách để trẻ có những trải nghiệm thú vị và đáng nhớ trong dịp Tết Nguyên Đán.

Cách giáo dục trẻ về ý nghĩa và giá trị văn hóa của Tết Nguyên Đán. (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Tóm lại, giáo dục trẻ về ý nghĩa và giá trị văn hóa của Tết Nguyên Đán là một việc làm vô cùng quan trọng. Cha mẹ cần có sự quan tâm, kiên nhẫn và sáng tạo để giúp trẻ hiểu được Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng của dân tộc, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Hy vọng những phong tục ngày Tết mà Monkey chia sẻ trên đây là hữu ích với bạn.

Ngân Hà
Ngân Hà

Tôi là Ngân Hà (Aly Ngân), biên tập viên đã có hơn 2 năm đảm nhận vị trí Content Marketing chuyên nghiệp, có kiến thức và kinh nghiệm viết bài về lĩnh vực giáo dục và sức khỏe,...

Bài viết liên quan

Trẻ em cần được trao cơ hội để có thể học tập và phát triển tốt hơn. Giúp con khai phá tiềm năng tư duy và ngôn ngữ ngay hôm nay.

Nhận tư vấn Monkey