Chương trình Tiếng Việt mới thay đổi gì? 7 điểm quan trọng cha mẹ nên hiểu

Chương trình và sách giáo khoa hiện hành được triển khai trên toàn quốc từ 2002 đến nay. Dù có nhiều ưu điểm, nhưng trước yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ và khoa học giáo dục cũng như những đòi hỏi hội nhập quốc tế, chương trình và sách giáo khoa hiện hành khó đáp ứng yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới.

Các chương trình giáo dục phổ thông hiện hành và trước đây trả lời cho câu hỏi: “Học xong chương trình, học sinh biết được những gì?”; còn chương trình dạy học tiếng Việt ở tiểu học mới tập trung trả lời câu hỏi: “Học xong chương trình, học sinh làm được những gì?” - Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên chương trình GDPT mới chia sẻ.

Chương trình GDPT mới có thể khắc phục được những hạn chế còn tồn tại của chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, cụ thể ba mẹ có thể thấy rõ qua bảng so sánh so sánh mục tiêu của chương trình tiếng việt 2006 và 2018 sau của Monkey:

Theo quy định mới nhất của Bộ đưa ra, dưới đây nội dung so sánh chương trình 2006 và 2018 môn tiếng việt và liệt kê các điểm đổi mới trong quá trình dạy học bậc tiểu học nói chung, môn tiếng Việt tiểu học nói riêng để ba mẹ tham khảo thêm:

Các bài viết không thể bỏ lỡ

6 phương pháp dạy bé học tiếng Việt với chương trình GDPT mới của Bộ Giáo Dục

Những lưu ý giúp con làm quen với sách giáo khoa Tiếng Việt mới

VMonkey đáp ứng chuẩn đầu ra mới cấp tiểu học môn Tiếng Việt như thế nào?

Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong Chương trình GDPT mới, môn Tiếng Việt cấp Tiểu học có một số điểm đổi mới nổi bật sau:

1. Tăng cường thời lượng học và tổ chức học phù hợp

Trong chương trình GDPT mới, việc bố trí thời gian học môn Tiếng Việt được thiết kế lại sao cho phù hợp hơn với nhịp học của học sinh tiểu học. Chương trình áp dụng mô hình học 2 buổi/ngày với thời lượng mỗi tiết ngắn hơn nhưng tổng số tiết tăng lên, giúp học sinh có thêm thời gian tiếp xúc với tiếng Việt một cách tự nhiên và bền vững. Điều này nhằm đảm bảo các em không chỉ học chữ mà còn rèn kỹ năng đọc – viết – nghe – nói một cách toàn diện hơn.

2. Mục tiêu chú trọng phát triển năng lực và phẩm chất

Môn Tiếng Việt trong chương trình GDPT mới không còn chỉ dừng lại ở truyền thụ kiến thức đơn thuần, mà đặt mục tiêu giúp học sinh phát triển năng lực sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp và học tập. Các nội dung học tập được thiết kế để học sinh có thể lắng nghe, diễn đạt, hiểu và phản hồi trong thực tế, hướng tới khả năng suy nghĩ độc lập và tự tin trong sử dụng tiếng Việt trong cuộc sống hằng ngày.

3. Cấu trúc nội dung rõ ràng và có sự phân hóa kỹ năng

Chương trình mới chia nội dung môn học thành các mạch rõ rệt như đọc – hiểu, nghe – nói, luyện từ và câu, viết đoạn văn/văn bản … giúp việc học tập của học sinh cụ thể và có định hướng hơn. Nhờ vậy, học sinh sẽ tập trung rèn luyện từng kỹ năng một cách có hệ thống, từ đó khả năng sử dụng tiếng Việt ngày càng vững vàng hơn theo từng lớp học.

4. Phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn tiếng Việt khuyến khích giáo viên áp dụng những phương pháp dạy học tích cực, chú trọng phát triển năng lực hơn là ghi nhớ máy móc. Giáo viên được linh hoạt lựa chọn hoạt động học phù hợp với từng nhóm học sinh, thông qua thảo luận nhóm, trò chơi ngôn ngữ và các bài tập thực hành, giúp học sinh chủ động trong việc tìm tòi và sử dụng tiếng Việt.

5. Phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh

Môn Tiếng Việt theo chương trình mới được thiết kế nhằm giúp học sinh hình thành những phẩm chất cơ bản và năng lực ngôn ngữ thiết yếu ngay từ những năm đầu học tiểu học. Việc học không chỉ tập trung vào kiến thức sách giáo khoa mà còn tạo điều kiện để học sinh vận dụng ngôn ngữ vào các tình huống thực tế trong học tập và cuộc sống hằng ngày. Nhờ thế, nền tảng tiếng Việt của học sinh được phát triển mạnh mẽ hơn và có thể kết nối hiệu quả với các môn học khác.

6. Thay đổi sách giáo khoa

Theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 cấp tiểu học môn tiếng Việt, sẽ có 5 bộ sách giáo khoa (SGK) khác nhau gồm 4 bộ sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam:

• Bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" gồm 10 cuốn
• Bộ "Chân trời sáng tạo" gồm 9 cuốn
• Bộ “Cùng học để phát triển năng lực” gồm 10 cuốn
• Bộ “Vì sự bình đẳng và dân chủ trong giáo dục” gồm 9 cuốn 

Và 1 bộ sách của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội và Nhà xuất bản Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh: bộ "Cánh Diều" gồm 9 cuốn.

Ngoài ra, 5 bộ sách mới này cũng đi kèm với sách giáo khoa điện tử. Đây là kho học liệu với nhiều video, bài giảng điện tử, bài tập tương tác cho phép dạy và học trực tuyến một cách thuận tiện, giáo viên cũng dễ tổ chức các hoạt động giáo dục khoa học, hiệu quả hơn.

Mỗi trường sẽ được lựa chọn 1 bộ SGK để đưa vào giảng dạy cho học sinh toàn trường. Từ năm học 2025-2026, học sinh lớp 1 sẽ học sách giáo khoa mới do hiệu trưởng các trường lựa chọn trong số sách đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.

5 bộ SGK này khác nhau như nào? Và tại sao lại có đến 5 bộ SGK khác nhau thay vì chỉ 1 bộ như trước đây? Ba mẹ tham khảo thêm bài viết dưới đây để nắm rõ hơn những khác biệt của các bộ SGK và tìm hiểu tại sao VMonkey lại có thể giúp các bé làm quen được với nhiều bộ sách khác nhau, để dù trường học chọn bộ sách nào thì các bé vẫn không bỡ ngỡ nhé!

7. Học sinh được thực hành nhiều hơn

Theo Bộ GD&ĐT khi áp dụng chương trình SGK mới, giáo viên cũng sẽ thực hiện phương pháp dạy học mới với cấu trúc chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn tiếng Việt tiểu học. Theo đó, thay vì truyền thụ kiến thức một chiều, nặng về lý thuyết như hiện nay, giáo viên sẽ dạy học tích cực, hướng dẫn học sinh hoạt động, tự tìm tòi kiến thức, phát triển kỹ năng vận dụng vào đời sống. 

Ví dụ khi dạy các con kĩ năng nghe và nói trong môn Tiếng Việt, để tạo điều kiện cho mọi học sinh được thực hành nói, giáo viên sẽ linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động học tập như: Yêu cầu từng cặp học sinh nói cho nhau nghe hoặc học sinh trình bày bài nói trước nhóm, lớp; tổ chức cho học sinh thảo luận, tranh luận, qua đó hiểu được tính chất tương tác của ngôn ngữ nói và hình thành thái độ tích cực, hợp tác khi trao đổi, thảo luận và có khả năng giải quyết vấn đề qua trao đổi, thảo luận; chia nhóm, lắng nghe nhận xét, rút kinh nghiệm dựa trên những hướng dẫn cụ thể về tiêu chí đánh giá mà giáo viên cung cấp.

Kết luận

Với những thay đổi trong chương trình giáo dục phổ thông mới trong môn tiếng Việt nói chung, sự nghiệp học tập nói riêng, ba mẹ cần chuẩn bị cho con rất nhiều từ kiến thức cho đến tinh thần để giúp con sẵn sàng thích nghi với chương trình mới, đặc biệt trong thời điểm nhiều chính sách mới được đề cập ra.